معرّفی و بررسی نسخ خطی شرحِ خلوتیِ تبریزی بر مقدمۀ شرحِ قیصری

نویسندگان

1 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی. دانشکده علوم انسانی. دانشگاه آزاد اسلامی. واحد یاسوج. یاسوج. کهکیلویه و بویر احمد. ایران.

2 استادیار. مرکز معارف اسلامی و ادبیات فارسی. دانشگاه صنعتی اصفهان. اصفهان. ایران.

3 دکتری زبان و ادبیّات فارسی و مدرّس دانشگاه فرهنگیان، پردیس شهید باهنر اصفهان، اصفهان، ایران

doi
10.22034/crtc.2022.363654.1043
چکیده

فصوص الحکمِ ابن عربی یکی از مهمترین کتب در زمینۀ عرفان نظری است. به همین دلیل از زمان تألیف تاکنون شرح های بسیاری بر آن نوشته شده است. یکی از شروح فصوص‌الحکم، شرح «داوود قیصری» است که به دلایل مختلف از جمله جامعیّت و پایبندی به متن اصلیِ فصوص‌الحکم، اهمّیّت زیادی دارد. از ویژگی‌های مهمّ شرحِ قیصری این است که قبل از بخش شرح فصوص‌الحکم، مشتمل بر مقدّمه‌ای در دوازده فصل است که از لحاظ دسته‌بندی و ترتیب علمی، در شناخت عرفانِ نظری و مفاهیمِ فصوص‌الحکم، اهمیّت زیادی دارد و می تواند بسیاری از مشکلات فصوص‌الحکم را حل کند. با توجه به اهمیت این مقدمه، یکی از عارفان گمنامِ قرن نهم هجری قمری به نام «خلوتی تبریزی»، مقدمۀ شرح قیصری بر فصوص‌الحکم ابن عربی را به فارسی ترجمه و شرح کرده است. پژوهش پیش رو که به شیوۀ تحلیلی- توصیفی و با استناد به منابع کتابخانه‌ای انجام شده است به بررسی ساختار و سبک این کتاب و معرفی نسخ خطی آن که در کتابخانه‌های ملی و آستان قدس نگهداری می‌شوند اختصاص دارد. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که این اثر از نظر سبکی حائز اهمیت است و از نظر نوع ترجمه نیز ترجمۀ تحت اللفظی است گرچه در بعضی مواقع و به‌ضرورت به ترجمۀ ادبی نزدیک شده است.