فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

فارابی و پاتنم تأثیر مخرّب یا مولّد متافیزیک در دانش­های هنجاری، مثل حکمت عملی و فقه در علوم قدیم و اخلاق و اقتصاد در علوم جدید را امری آشکار می­دانند و معتقدند عدم توجه به این نقش، به اثرات غیر قابل جبران منجر می­گردد. برای فارابی این نقش ضروری و حیاتی در قالب استفادة دانش­های هنجاری از معارفی است که در متافیزیک تبیین و مبرهن شده است و بدین‌جهت حذف متافیزیک نزد فارابی، به‌معنای حذف برخی مبادی آن دانش­ها و رد عینیت در ارزش‌ها و ورود به وادی نسبی­گرایی است. در طرف مقابل، پاتنم منکر متافیزیک سنتی بوده و به‌دنبال حذف آن از دانش­های هنجاری است. به‌همین‌جهت برای کارکردی که متافیزیک سنتی در دانش­های هنجاری داشته است، جایگزینی معرفی می­کند. این جایگزین، تفسیر و روایت خاص او از فلسفة پراگماتیسم است. پاتنم در این روایت، پراگماتیسم را نوعی از متافیزیک می­داند که بدون مرز بوده و در نقش آسیب­شناسی و اصلاح­گری سایر فلسفه­ها ظاهر می­شود. بر این مبنای جدید، پاتنم تصویر دیگری از دانش­های هنجاری و معیار عینیت و نسبی­گرایی ارائه می­کند. روش مورد استفاده در این پژوهش، تحلیل منطقی_فلسفی، اعم از تحلیل مفهومی، تحلیل گزاره­ای، تحلیل سیستمی، با رویکرد تطبیقی، جهت تضارب آراء، تبیین و گفت­وگوی آن دو اندیشمند است.