فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

نظریة وحدت وجود نزد پاراماهانسا یوگاناندا به‌منزلة محور تمام نگرش‌ها و کنش‌های انسان است؛ زیرا نه‌تنها آن را مؤید و موجب اتحاد با خدا می‌داند، بلکه عامل تحقق موفقیت را در سیطرة این نگرش به‌حساب می‌آورد. ازاین‌رو، پرسش مقاله این‌‌ است که تا چه‌اندازه الزامات ذهنی ـ عینی نظریة وحدت وجود در اندیشة یوگاناندا اعتبار دارد؟ یافته‌های پژوهش که با روش تحلیلی ـ انتقادی انجام شده است، نشان می‌دهد این نظریه که برمدار تبیین وی از اصالت شهود و اتحاد وجودی فراهم می‌شود، از انسجام کافی برخوردار نیست؛ چراکه در مقام اعتباربخشی به شهود، نه‌تنها آگاهی حسی را نامعتبر می‌داند، بلکه کلیت فرآیند اندیشه و عقلانیت را نیز بی‌اعتبار می‌خواند. ازیک‌سو، خوانش «حلولی» او از نظریه، به‌لحاظ منطقی امکان‌پذیر نبوده و برداشتی سطحی قلمداد می‌شود و ازسوی‌دیگر، در سیطرة نظریه، به‌منزلة عامل موفقیت دچار تسری حکم و سفسطه می‌شود؛ چون غفلت می‌ورزد که اعتقاد به این نگرش، قرین کوشش‌های متناسب با مصادیق موفقیت است.