بررسی و شناسایی مدل هوشمند یادگیری همراه تعاملی جهت ارتقاء ایمنی در راه آهن

نویسندگان

1 گروه مدیریت فناوری اطلاعات، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران

2 گروه روان‌شناسی تربیتی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

3 گروه مدیریت فناوری اطلاعات، دانشکده مدیریت، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکز، تهران، ایران

doi
10.22061/jte.2018.3342.1854
چکیده

پیشینه و اهداف: حمل نقل ریلی با توجه به مزایای ویژه و سازگاری با محیط‌زیست، از زیرساخت‌های مهم توسعه کشور محسوب می‌شود. در بندهای 24 و 25 امور اقتصادی سیاست‌های کلی برنامه‌ی ششم توسعه بر اولویت صنعت حمل‌ونقل ریلی تأکید شده و در بندهای 34 و 38 امور فناوری اطلاعات و ارتباطاتِاین برنامه به توسعه زیرساخت ارتباطی و هوشمند‌‌سازی سامانه‌ها اشاره دارد. نقش آموزش در راستای تحقق این برنامه‌ها بسیار پراهمیت است و بررسی، طراحی مدل و پیاده‌سازی سامانه‌ هوشمند یادگیری همچون اهرمی به توسعه یادگیری در حمل‌ونقل ریلی شتاب خواهد داد.رسیدن به اهداف سازمان بستگی به توانایی کارکنان در انجام وظایف محوله و انطباق با محیط متغیر دارد. اجرای آموزش و بهسازی نیروی انسانی سبب می­شود تا افراد بتوانند متناسب با تغییرات سازمانی و محیط به طور مؤثر فعالیتشان را ادامه داده و بر کارایی خود بیفزایند. سامانه‌ یادگیری همراه تعاملی به‌عنوان ابزاری برای تحقق نظریه هیتاگوژی قابل طرح و بررسی است. این رویکرد به‌عنوان زنجیره­ای از آندراگوژی مطرح است و نگاه فرآیندی دارد. با توجه به اهمیت ارتقاء ایمنی در بهره‌برداری راه‌آهن، تجهیزات متعددی در حوزه‌های تأسیسات زیربنایی، ناوگان و سیر و حرکت این وظیفه را بر عهده دارند. مسئله‌ای که راه آهن با آن روبرو است، ضعف در بهره‌برداری مطمئن از این تجهیزات و نگهداری و تعمیرات (نت) نامطلوب ناشی از عدم آموزش اثربخش است که می‌توان به‌عنوان یکی از عوامل ایجاد سانحه از آن نام برد.روش ها: جامعه آماری این پژوهش لوکوموتیورانان شرکت راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران به تعداد 3000 نفر بودند که از میان آنان 280 نفر به روش خوشه ای به ‌عنوان نمونه انتخاب شدند. ضمن بررسی و مطالعه مدل‌ها و رویکردهای یادگیری، از طریق به‌کارگیری ابزارهای آماری، مدلی هوشمند برای حرکت از آموزش به سمت یادگیری همراه، مشارکتی، همه‌جا حاضر و زمینه آگاه، متناسب با راه‌آهن کشور و زیرساخت‌های موجود به‌وسیله نرم‌افزار Smart PLS طراحی و پیاده‌سازی شد. تأثیر استقرار این سامانه بر ایمنی و مؤلفه کاهش خطرات بالفعل محیط کار، مورد بررسی قرار گرفت.یافته ها: نتایج پژوهش نشان داد استقرار سامانه هوشمند یادگیری همراه تعاملی از طریق اثرگذاری بر قابلیت اطمینان، قابلیت دسترسی و عملکرد شخصی لوکوموتیوران، بر ایمنی تأثیر گذار است.نتیجه گیری: سامانه‌ یادگیری همراه تعاملی هوشمند به‌عنوان یک ابزار بالقوه در امر آموزش و توانمندسازی کارکنان قابل طرح و بررسی است. نقش آموزش در راستای تحقق این برنامه‌ها بسیار پر اهمیت است و بررسی، طراحی مدل و پیاده‌سازی این سامانه‌ همچون اهرمی به توسعه یادگیری حمل‌ونقل ریلی شتاب خواهد داد. امروزه مسائلی از قبیل قابلیت اطمینان، قابلیـت نگهـداری و در دسـترس بـودن به‌عنوان یکـی از مهم‌ترین اصول مدیریت زیرساخت‌ها مورد توجه است و هدف اصلی آن ارائه خدمات در زمان مطلـوب و بـا کیفیت مناسب با رویکردی رقابتی است؛ به‌طوری که یک سازمان تنها در صورتی می­تواند خود را با شرایط گسترده بازار خدمات سازگار کند که از یک ساختار در دسترس و قابل‌اعتماد برخوردار باشد. در این راستا ایمنی به عنوان یک مزیت رقابتی صنعت حمل و نقل ریلی مطرح  و به دنبال کاهش خطرات بالفعل محیط کار است. به‌طور کلی نتایج پژوهش نشان ­داد که استقرار سامانه هوشمند یادگیری همراه تعاملی از طریق اثرگذاری بر قابلیت اطمینان، قابلیت دسترسی و عملکرد شخصی لوکوموتیوران، بر ارتقاء ایمنی تأثیر گذار است.