طراحی و اعتبار یابی الگوی بهبود کیفی آموزش های مجازی دانشگاه فرهنگیان ( به روش آمیخته )

نویسندگان

1 دانشکده علوم تربیتی، دانشگاه فردوسی مشهد، ایران

2 گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد نیشابور، نیشابور، ایران

3 گروه علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان بجنورد، ایران

doi
10.22061/jte.2018.3273.1835
چکیده

پیشینه و اهداف: مدیران آموزش عالی به دنبال راه­های افزایش تعداد دوره­ها و رشته­ها هستند. این در حالی است که بودجه دانشگاه‌ها پیوسته کاهش می­یابد، لذا ناچارند دوره­های آموزش از راه دور را افزایش دهند تا پاسخگوی نیاز روزافزون یادگیرندگان در دوران محدودیت بودجه و رکودهای اقتصادی باشند. زیرا این نوع آموزش نیاز به کلاس درس نداشته و استاد تمام­وقت کمتری را می­طلبد. در طول دو دهه گذشته، موضوع کیفیت و تعالی در دانشگاه­ها و موسسات آموزش عالی به یکی از موضوعات مهم در حوزه آموزش­عالی و علی‌الخصوص دانشگاه نوپای­فرهنگیان تبدیل شده است؛ نظام­های ارزشیابی ملی جهت ارزیابی برنامه­های تدریس و یادگیری در دانشگاه­ها طراحی شده­اند و در سطح بین­المللی در تحقیقات آموزش عالی مورد توجه قرار­گرفته اند و علاقه به بهبود آموزش، به صورت ملی و بین­المللی افزایش یافته است. تعداد فزاینده‌ای از دانشگاه­ها در ایران دوره­های آموزش­ مجازی را آغاز‌ کرده­اند. دانشگاه فرهنگیان نیز بستر­سازی مناسب جهت این آموزش­ها را فراهم کرده است ولی تا به حال نتوانسته آموزش صحیح و با کیفیت جامع را نهادینه­کند. لذا با توجه به این مساله که رشد کمی آموزش­های مجازی در حال پیشرفت بوده، ولی بهبودی درکیفیت آموزش­ها صورت نگرفته، پژوهشگر را بر آن داشت تا گامی در جهت پاسخ به این چالش­ها و پرکردن شکاف ادبیات تحقیق در این زمینه بردارد. هدف پژوهش حاضر طراحی و اعتبار­یابی الگوی بهبود کیفی آموزش­های مجازی به روش آمیخته است.روش ها: در بخش کمی 608 نفر دانشجو و استاد به شیوة تصادفی طبقه­ای انتخاب شدند. در بخش کیفی با 18 استاد مصاحبه شد. به منظور تجزیه و تحلیل داده­های کمی از روشهای آمار توصیفی و در بخش کیفی از راهبرد مبتنی بر تئوری داده بنیاد استفاده شد. جهت تجزیه و تحلیل داده­ها از کد­گذاری باز و محوری استفاده شد. در نهایت 14 مقوله اصلی شامل ‌بهبود کیفی آموزش مجازی دانشگاه فرهنگیان به صورت موجبات علّی، راهبردها، شرایط زمینه­ای، ‌شرایط مداخله­گر و پیامدها بررسی شد.یافته ها: نتایج نشان داد که فعالیت یاددهی، یادگیری و کنشگران انسانی تاثیر مثبت و معناداری روی بهبود کیفیت و راهبردهای استقرار دارند؛ همچنین راهبردهای استقرار بر روی بهبود کیفیت تاثیر مثبت و معناداری دارد؛ ویژگی­‌های زمینه­ای تاثیر مثبت و معناداری روی راهبردهای استقرار و بهبود کیفیت دارد؛ همچنین راهبردهای استقرار و بهبود کیفیت بر پیامدهای فردی، سازمانی و فراسازمانی تاثیر مثبت و معناداری دارد.نتیجه گیری: با توجه به موقعیت دانشگاه فرهنگیان در الگوهای حاضر در بخش پیامد­ها به توزیع منصفانه علم و نادیده گرفتن منش معلم و اثر مثبت بر جذب اساتید برجسته تاکید شده­است و در بخش موجبات علّی در بحث مدیریت به تصمیم­گیری­های متمرکز و در بحث راهبرد­ها به تدوین راهبرد اعتماد­سازی و فرهنگ­سازی آموزش­ها­ی مجازی و استفاده از تجارب سایر کشور­ها و در بخش شرایط مداخله­گر استفاده از وب­ 2و وب­3، دانش­قبلی یادگیرندگان و ترکیب آموزش‌های حضوری و مجازی در دانشگاه فرهنگیان اشاره شده است.