فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پیشینه و اهداف: خلاقیت از ویژگی­های اساسی و سازنده انسان به شمار می­آید که در رشد و تکامل فرد و تمدن بشری، نقش موثری داشته و زیربنای اختراع­ها و دستاوردهای علمی و هنری است.  بخشی از خلاقیت افراد از طریق آموزش­هایی که در طول دوران مختلف زندگیشان دریافت می­کنند، حاصل می­آید. این موضوع به ویژه در حرفه­های مرتبط با طراحی به ویژه معماری و طراحی محیط که مسئله خلاقیت در آنها از اهمیت خاصی برخوردار است، نمود بیشتری دارد.  خلاقیت، حلقه‌ی گمشده‌‌ی آموزش‌‏های معاصر در رشته معماری است. این موضوع  در دروس عملی  با رویکرد خلق اثری بدیع بیشتر است. با این حال به نظر می­رسد که نحوه آموزش در این گونه دروس، می­تواند به رشد خلاقیت آنها کمک شایانی کند.روش ها: با این هدف در این پژوهش دو شیوه آموزش معماری مبتنی بر استاد و دانشجو مدل­های پایه در نظر گرفته شد. تاثیر آن بر درس درک و بیان محیط در طی ترم، با مقایسه میزان خلاقیت دانشجویان پس از اتمام ترم بررسی شد. بدین منظور تعداد 80 دانشجو ترم اول معماری دانشگاه آزاد تهران غرب به عنوان جامعه آماری انتخاب شده و با استقرار آنها در دو آتلیه (هر آتلیه شامل 40 دانشجو)، با دو شیوه استاد محور و دانشجو محور در طول یک ترم به تدریس درک و بیان محیط برای آنها پرداخته شد. در انتهای ترم با برگذاری آزمون تورنس، به سنجش میزان خلاقیت آنها پرداخته و آزمون های آنوا و F برای سنجش میزان معناداری نتایج بهره گرفته شد.یافته ها: نتایج حاکی از آن بود که بین دو شیوه‌ی «استاد محور» و «دانشجو محور»، شیوه‏ی دانشجو محور در ارتقاء سطح خلاقیت دانشجویان درس درک و بیان محیط موفق‌تر بود.نتیجه گیری: طبق پژوهش انجام گرفته در این مقاله، در شیوه آموزشی بر پایه دانشجو محور، از آنجایی که کلاس درس به این شیوه بر طبق مشارکت فعال دانشجویان استوار است، استاد از گروهی به گروه دیگر سر می­زند و با انجام بحث و گفتگو کلاس را مدیریت می‌کند و به دانشجویان فرصت می­دهد مسئولیت بیشتری در مورد یادگیری خود به عهده بگیرند. در موارد دیگر، به بچه­‏‏ها فرصت می­دهد تا سبک تدریس را معین کنند و با فعالیت خود کلاس را جهت دهند. سیمای کلاس در طول ترم تغییر می‌کند و بچه­‏‏ها چیز‏‏هایی می‌سازند و از دیگران می­خــواهند تا در تکمیل آن با آنـان همکاری کنند. بــدین ترتیب وظایف دستورالعملی نیست، بلکه ایجاد می­شود. شیوه­‏‏های ارزشیابی نیز در اینگونه کلاس‏‏ها مختلف است. در این کلاس­‏‏ها به ارزشیابی مستمر توجه خاص می­شود از آنجا که در کلاس درس دانش آموزان با هم مقایسه نمی­شوند، بلکه هر دانش آموز با خودش مقایسه می­شود، نمی­توان از شکل‏‏های سنتی ارزشیابی استفاده کرد. از این رو ارزشیابی با رویکرد حل مسئله، تهیه چک لیست مهارت‏‏ها و نگرش‏‏‏ها، ارزشیابی با توجه به پرونده­ی عملکردی دانشجویان و ارزشیابی با تکیه بر بیان شفاهی و ... راه‏‏‏های مختلف ارزشیابی مستمر تکوینی و پایانی است. در این شیوه تدریس دانشجو آزادانه تصویرذهنی خود را بیان می­کند و خود به جستجو می­پردازد تا اینکه به کشف و درک درستی برسد.