دورنمایی از خلاقیت در فرآیند آموزش ریاضی
نویسندگان
1 دانشکده ریاضی،دانشگاه علم و صنعت ایران،تهران،ایران
2 دانشکده ریاضی دانشگاه علم و صنعت ایران، عضو هیأت علمی دانشگاه تربیت دبیر شهید رجائی،تهران،ایران
3 دفتر مطالعات بین المللی تیمز/ پرلز، پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش، سازمان پژوهش وزارت آموزش و پرورش
doi
10.22061/tej.2011.233چکیده
خلاقیت ریاضی اغلب یک پدیده ناشناخته محسوب میشود. به نظر میرسد بیشتر دانشمندان علاقهمند نیستند فرآیندهای تفکر خود را که موجب خلق و ابداع میشود توصیف و تحلیل نمایند. یکی از اهداف مقاله حاضر، که متکی بر یافتههای تحقیقی معاصر میباشد، آن است که با اشاره به بعضی از تعاریف و ویژگیهای خلاقیت ریاضی، به توصیف و تحلیل فرآیندهای تفکر ریاضیدانان در حین خلق ریاضیات، بپردازد. در این راستا، یک مدل چهار مرحلهای شامل مراحل آماده سازی، کمون ، جرقه ذهنی و تأیید را مورد بررسی قرار میدهد. با مروری بر ادبیات، معلوم میشود که یک تعریف خاص و قراردادی برای خلاقیت ریاضی وجود ندارد. بعضی از تعاریف تأکید میکنند که یک عمل خلاقانه در ریاضیات میتواند شامل خلق یک مفهوم مفید یا کشف یک رابطه شناخته نشده و یا تغییر در سازماندهی ساختار یک نظریه ریاضی باشد. چالشها در معرفی و توسعه خلاقیت ریاضی به علت تنوع زیاد تعاریف و ویژگیهای آن است. درک، شهود، بصیرت و توانایی تعمیم دادن از جمله نیرو محرکههای خلاقیت ریاضی هستند. خطاپذیری یکی از ویژگیهای فعالیتهای خلاقانه ریاضی میباشد که باید مورد تقدیر قرار گیرد؛ زیرا همین وجود خطا است که میتواند باعث پیشرویهای اساسی شود. لذا در آموزش ریاضی باید با توجه به این ویژگیها ، شرایط و بستری فراهم نمود تا یادگیری معنا دار (درک و بصیرت) از طریق برقراری ارتباطات و اتصالات بین مفاهیم و روشها ایجاد شود و فرصت پرورش مهارت تعمیم دادن از این طریق فراهم گردد.