بررسی عوامل مؤثّر بر تشکیل تعاونیهای تولیدی در مناطق روستایی(مطالعهی موردی: استان اردبیل)
نویسندگان
1 استادیار گروه جغرافیا، دانشگاه محقّق اردبیلی
doi
10.22059/jhgr.2012.24603چکیده
به باور بسیاری از کارشناسان، مهمترین مانع توسعهی بخش کشاورزی در ایران نظام بهرهبرداری؛ یعنی کوچکی و پراکندگی اراضی کشاورزی و تعداد زیاد بهرهبرداران این بخش است. این مسئله بعد از انجام اصلاحات ارضی در ایران بهوجود آمده و از آن زمان تا کنون برای رفع آن، راهحلهای گوناگون ارائه و اجرا شدهاند که به دلایل مختلفی موفّق نبوده و به شکست انجامیده است. در برنامهی پنج سالهی اوّل توسعهی کشور، این مسئله بار دیگر مورد توجّه قرار گرفته و برای حلّ آن تشکیل تعاونیهای تولید روستایی پیشنهاد شده است. پژوهش پیش رو، بررسی عوامل مؤثّر بر تشکیل این تعاونیها، در محدودهی استان اردبیل را نشان میدهد. همچنین به این پرسش اساسی پرداخته شده است که آیا بین تشکیل تعاونیهای تولیدی در مناطق روستایی و عوامل محیطی، اقتصادی، ترویجی و اجتماعی رابطهی معناداری وجود دارد؟ برای رسیدن به این پاسخ، شاخصهای تبیینکنندهی عضویّت کشاورزان در تعاونیهای تولیدی، بر اساس نوشتارهای موجود و منطقهی مورد مطالعه گردآوری و پرسشنامهای در سطح کشاورزان عضو تعاونیهای تولیدی طرّاحی شد. بدینترتیب از روش توصیفی ـ تحلیلی بهشیوهی پیمایشی استفاده شد. برای گزینش نمونهها از روش خوشهای چندمرحلهای و تعداد نمونهها با توجّه به حجم جامعهی مورد مطالعه300 نفر برآورد شده است. درنهایت، این نتیجه بهدست آمد که عامل ترویجی، بیشترین تأثیر را در میزان تشکیل تعاونیهای تولیدی در مناطق روستایی داشته است و در مرحلهی بَعد عامل اجتماعی، عامل اقتصادی و عامل محیطی بهترتیب از عوامل تأثیرگذار در تشکیل تعاونیهای تولیدی در مناطق روستایی بوده است. همچنین بر اساس یافتههای این پژوهش، راهکارهایی برای هدایت کشاورزان به تشکیل تعاونیهای تولیدی در مناطق روستایی در متن مقاله ارائه شده است.
