معرفی زوایای دیگری از نسخه خطیِ «لطایف اشرفی فی بیان طوایف صوفی» و بررسی مباحث مهم عرفان عملی در آن

نویسندگان

1 استادیار گروه آموزشی زبان و ادبیات فارسی. دانشکده ادبیات فارسی و زبان های خارجی. دانشگاه سمنان. سمنان. ایران.

2 استاد گروه ادیان و عرفان تطبیقی. دانشکده علوم انسانی. دانشگاه سمنان. سمنان. ایران.

3 مدرّس گروه ادیان و عرفان تطبیقی. دانشکده علوم انسانی. دانشگاه سمنان. سمنان. ایران.

doi
10.22034/crtc.2022.368369.1050
چکیده

اشرف جهانگیر سمنانی(م: ۷۹۸ ه.ق)، ، یکی از عارفانِ ایرانی‌تبار طریقت چشتیه و از مشایخ متصوفه‌ی ساکن هند است. از مهم‌ترین آثار او، می‌توان «لطایف اشرفی فی بیان طوایف صوفی» را نام برد. این اثر به شکل نسخه‌ی خطی و به منزله‌ی یکی از دایرة‌المعارف‌های جامع عرفانی و حاوی مباحث عرفان عملی و نظری به انضمام مسائل کلامی، ادبی و تاریخی است. نظام‌الدین غریب یمنی -مرید اشرف جهانگیر سمنانی-، این کتاب را به صورت مدوّن مکتوب نموده است. این پژوهش، با رویکرد توصیفی- تحلیلی به معرفی نسخه‌ی خطی لطایف اشرفی و بررسی عرفان عملی در این کتاب می‌پردازد. مباحث اساسی این پژوهش، پیرامون معرفی نسخه‌ی لطایف اشرفی و ویژگی‌های نگارشی نسخه و همچنین مباحث عرفان عملی از جمله تصوف، آداب خانقاهی و مستحسنات صوفیه تنظیم شده است. نتایج حاصل از معرفی و بررسی نسخه‌ی خطی -که تاکنون در ایران به چاپ نرسیده- آن است که آراء و اندیشه‌های عرفانی اشرف، محل تلاقی آرای طریقت کبرویه و به‌ویژه شیخ علاءالدوله‌ی سمنانی، طریقت چشتیه و آرای ابن عربی است. او به‌واسطه‌ی مصاحبت با میرسیدعلی همدانی و عبدالرزّاق کاشانی، به‌دنبال تلفیق و ترکیب یکی از طریقه‌های سنّت اوّل عرفانی (چشتیه) با آرای عرفانی سنّت دوّم در شبه‌قارّه است.