حس اجتماع مجازی: پیشینه نظری و پیشرفت‌های روش‌شناختی

نویسندگان

1 استادیار جامعه شناسی، دانشگاه شهید باهنر کرمان

2 استادیار جامعه شناسی، دانشگاه بوعلی سینا همدان عضو هیئت علمی دانشگاه بوعلی سینا همدان،

doi
چکیده

حس اجتماع یک تجربه ذهنی است و بیانگر احساس تعلق فرد نسبت به اجتماع است. این مفهوم در مقابل احساس تنهایی و انزوای اجتماعی قرار می‌گیرد و با همبستگی اجتماعی و سرمایه اجتماعی اشتراک مفهومی دارد. اگرچه توافق کاملی در مورد تعریف آن وجود ندارد، با این همه ابزار مفهومی سودمندی است که می‌توان از طریق آن به ارزیابی سرزندگی و نشاط اجتماعات پرداخت. حس اجتماع در ابتدای توسعه خود، عمدتا به اجتماعات سرزمینی محدود بود، اما به تدریج به اجتماعات رابطه‌ای گسترش یافت، اخیرأ با رشد اجتماعات مجازی مورد توجه محققان این حوزه قرار گرفته است. هدف این مقاله بررسی حس اجتماع و همچنین معرفی سازه جدید حس اجتماع مجازی است. برای این منظور ابتدا تحول مفهومی اجتماع و اشکال مختلف آن را بررسی می‌کنیم و سپس به توصیف حس اجتماع می‌پردازیم. در این ارتباط ابعاد مختلف موضوع را مشخص می‌سازیم و اهمیت آن را در تحقیقات اجتماعی نشان می‌دهیم. همچنین ضمن بررسی تحقیقات انجام شده تلاش خواهیم کرد تا به چند پرسش پاسخ دهیم؛ از جمله اینکه آیا اعضای اجتماعات مجازی حس اجتماع را تجربه می‌کنند یا خیر؟ چه عواملی بر توسعه حس اجتماع مجازی موثراند؟ و سرانجام چگونه و تحت چه شرایطی اجتماعات مجازی بر روی اجتماعات مکانی تأثیر می‌گذارند