فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بررسی گزاره‌های مرتبط با قدرت در متون متقدم، رهیافتی برای شناخت گفتمان‌های سیاسی و مدیریتی شکل گرفته در بستر تاریخ است. تحلیل گفتمان‌ها بر اساس فاصله قدرت، می‌تواند نمایه‌ای از ابعاد فرهنگ سیاسی و مدیریتی یک سازمان و یا جامعه را ارائه دهد. سرزمین حجاز متقارن با شکل‌گیری سفرهای تجاری قریش، شاهد بروز گفتمان ثروت‌بنیاد بود که با پیدایش اسلام و سپس استقرار دولت نبوی در مدینه، موقتاً رنگ باخت و جای خود را به گفتمانی دیگر داد؛ گفتمان جدید در دوران حکومت امام علی(ع)، به‌شکلی بی‌سابقه بسط و ترویج داده شد. در مقاله حاضر که با روش توصیفی تحلیلی مبتنی بر منابع کتابخانه‌ای سامان‌یافته، دو گفتمان رقیب بر اساس شاخصه‌های فاصله قدرت، تحلیل شد و در پایان چنین نتیجه‌ای به دست‌ آمد: امام علی(ع) ضمن به چالش کشیدن سیادت ثروتمند بنیاد، با روابط حلقه‌وار و نیز فره‌مندنمایی در سازمان سیاسی و مدیریتی مخالف بود و اساساً به فاصله قدرت، اعتقاد نداشت. بر پایه این پژوهش، حاصل اتخاذ این راهبردها، ایجاد یک فضای سیاسی باز برای بیان آزادانه مواضع و انتقادات، شایسته‌گزینی و نیز مبارزه جدی با ویژه‌خواهی در دولت علوی بود که در دولت‌های پیشین و پسین آن، نظیر نداشت.