تحلیل رمزگانهای زبانی در خوانش نامه 53 نهجالبلاغه با تأکید بر رویکرد نشانهشناختی پییر گیرو
نویسندگان
1 دانشیار، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران
2 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران
3 استادیار، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران
4 استاد، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران
doi
10.22084/nahj.2023.27857.2932چکیده
متنها همواره برای تفسیر باز هستند، اما بهکارگیری رمزگان، توانش زبانی است که خوانشی متفاوت و فعالانهتر از متن، ارائه میدهد و شاخهای از نشانهشناسی بر پایۀ نقد ادبی است. رمزگانها، ظرفیتهای بالقوۀ متن را بالفعل کرده و با رمزگشایی، معانی نهفتۀ متن آشکار میشوند. روش این پژوهش، توصیفی – تحلیلی با تأکید بر رویکردنشانهشناختی است که در پرتو آن به بررسی رمزگانهای زبانی نامۀ 53 نهجالبلاغه بر اساس نظریۀ پییر گیرو پرداخته شد تا بدین ترتیب مشخص شود که رمزگانهای زبانی گیرو در تبیین محتوای فرمانِ حکومتی این نامه و در بیان روابط بین کارگزاران و مردم به چه صورت بهکار رفتهاند. در نهایت مشخص گردید که نشانههای زبانی نامۀ مذکور، حاصل تعامل رمزگانهای منطقی، زیباییشناسی و اجتماعی است که در سه محورِ تحکم شدید فرمانده به نیروی زیردستش، خطرهای تهدیدگر نظام سالم حکومت و ترکیب خدایی - انسانی حکومتداری، تجلی یافتهاند. رمزگانهای منطقی نامه، نشانهها و علائمی هستند که به جنبههای انسانی پرداخته و امور واضح و عینی هستند که بر اساس عقل و منطق انسانی پذیرفته میشوند و در اکثر موارد حول محور عدالت که یک استراتژی سیاسی و برنامۀ اجتماعی لازمالإجراست، میچرخند. رمزگانهای زیباییشناسیِ نامه در اسلوبهای بلاغیِ مجاز، استعاره، کنایه و تشبیه تجلیدهندۀ ارتباط بین ادبیات و هنر است و اصول ارتباط بین حاکم و رعیت را با صورتهای بلاغی بیان کردهاند. رمزگانهای اجتماعی نامه، شامل دین، گروههای شغلی، نام، القاب و لحن کلام است.