شبکۀ معنایی تقریب ادیان ابراهیمی (یهودیت، مسیحیت و اسلام) در قرآن
نویسندگان
1 استادیار گروه تاریخ دانشگاه الزهراء
2 دانش آموخته کارشناسی ارشد مهندسی صنایع دانشگاه الزهرا
doi
10.22059/jrm.2022.342564.630339چکیده
ادیان ابراهیمی که در طول تاریخ بر بشریت نازل شدند، به سبب نوع قرائت و تفسیر عالمان دینی از آنها و همچنین مطامع سیاسی صاحبان قدرت، تاریخ پر فراز و نشیبی در مواجه با هم داشتهاند. صدور فتواهای دینی علیه یکدیگر، درگیریهای خونین نظامی، جنگهای طولانی مدت، کشتار، و هتک حرمت یکدیگر به اسم خدا و دین و... گوشهای از اختلاف و تفرقۀ پیروان ادیان ابراهیمی است که در منابع تاریخی موجود میباشد. تفکیک و دوقطبی ناشی از این تقابل در میان ادیان ابراهیمی بهخصوص مسیحیت و اسلام، سبب پیدایش اصطلاحاتی چون دنیای مسیحی و دنیای اسلام شد. این در حالی است که قرآن به عنوان آخرین کتاب آسمانی بر تقریب و همگرایی ادیان ابراهیمی توجه داشته است. آنچه اهمیت دارد این است که عناصر و مؤلفههای تقریب ادیان ابراهیمی از نگاه قرآن چه هست و چگونه در ارتباط معنایی با هم شبکۀ معنایی تقریب را به وجود میآورد. هدف و خروجی شبکۀ معنایی تقریب چیست؟ به نظر میرسد عناصر و مؤلفههای تقریب ادیان ابراهیمی در قرآن بیشتر مبتنی بر جوهره و ارزش وجودی انسان بماهو انسان است که سبب ایجاد گزارههای مشترک زیادی میان ادیان ابراهیمی شده است. بار معنایی که هر کدام از این عناصر و مؤلفهها در قرآن حمل میکنند وقتی در ارتباط معنایی با هم قرار میگیرند، شبکۀ معنایی از تقریب ایجاد میکنند که نه تنها بر رشد فردی انسان، بلکه بر پیشرفت و رشد جامعۀ انسانی نیز تأکید دارند. بنابراین، اگر تفسیر و قرائت صحیح و به دور از پیشفرضهای سیاسی و دینی از عناصر و مؤلفههای تقریب ادیان ابراهیمی در قرآن صورت گیرد، میتواند این جوامع را به سمت همگرایی و رشد سوق دهد و از تقابل و تعارض آنها بکاهد.