مسائل بنیادین انسان و هستی در پرسش‌های خیام و پاسخ‌های نظامی

نویسندگان

1 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه گلستان

doi
10.22059/jrm.2022.339814.630314
چکیده

خیام در رباعیات در باب مسائل بنیادین انسان و هستی موضوعات یا پرسش­هایی را مطرح کرده و از همان روزگار واکنش­هایی را برانگیخته است. کسانی چون نجم رازی در عوض نقد اندیشه، شخص او را نقد و هجو کرده­اند. از دیگرسو در مخزن الاسرار نظامی مفاهیم، نمادها و تصاویری را می­توان دید که عیناً یا با تفاوت­های جزئی در رباعیات خیام به کار رفته است و به نظر می­رسد پاسخی به آن اشعار باشد. پس از تحلیل و طبقه­بندی این مفاهیم و تصاویر در سطح مسائل بنیادین انسان و هستی این نتیجه به دست آمد که نظامی با برگرفتن مفاهیم و تصاویر خیام و موضوعات و مسائلی که او مطرح کرده بود از منظری عرفانی به آن پاسخ داده و برون­شدی از آن حیرانی فلسفی ارائه کرده است.