نقش مبلمان فضای داخلی کلاسها بر ارتقاء میزان یادگیری دانشآموزان
نویسندگان
1 گروه معماری، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران
2 گروه معماری، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران
doi
10.22061/jte.2018.2931.1745چکیده
پیشینه و اهداف: استفاده از محیط معماری بهعنوان ابزار آموزشی مستلزم شناسایی معیارهای محیطی مؤثر بر ارتقای کیفیت یادگیری کاربران است. با شناخت معیارهای مؤثر بر آرایش و نظم فضا میتوان اصولی را برای طراحی بهتر محیط یادگیری تبیین نمود و میزان عوامل مزاحم یادگیری را به حداقل رساند. از طرفی مدارس بهعنوان مهمترین فضاهای تربیت کنندهی نیروی انسانی، نقش بهسزایی در افزایش یادگیری افراد جامعه ایفا میکنند. از اینرو طراحی محیطهایی مناسب در راستای تکامل همه جانبهی دانشآموزان، یک ضرورت است. مدرسه یک مرکز اجتماعی است و اساسیترین هدف آن یادگیری مفاهیم درسی و آموزش رفتار اجتماعی مطلوب است. رفتار مرتبط با کالبدی است که انسان در آن محیط قرار میگیرد، بنابراین ویژگیها و کیفیتهای فضاهای آموزشی در شکلگیری رفتارها تأثیرگذار هستند. محققان روانشناسی محیط، با مطالعه الگوهای رفتاری کودکان در فضاهای آموزشی به تأثیر عواملی مانند نور، تهویه، گرمایش و سرمایش، چیدمان و ... در افزایش روند یادگیری پرداختند. از مهمترین مؤلفههای کلاس درس با بهرهوری بالا، مبلمان مناسب با چیدمان مطلوب است. پژوهش حاضر به عملکرد و کارکرد مبلمان روی نحوه یادگیری دانشآموزان پرداخته است. هدف پژوهش طراحی بهینه محیطهای آموزشی در جهت ارتقاء کیفیت میزان یادگیری دانشآموزان است. روشها: روش جمعآوری مطالعات، میدانی و کتابخانهای در منابع روانشناسی محیطی و روش پژوهش همبستگی و استفاده از آزمون آماری مقایسهای تحلیل واریانس (ANOVA) میباشد. جامعهی آماری شامل تغییرات در مبلمان سه کلاس با شرایط نورگیری و تهویه یکسان در مدرسهای از شیراز بوده و بررسی رفتاری میزان یادگیری از طریق ایجاد تغییر در مبلمان فضای آموزشی و سنجش میزان یادگیری از طریق مقایسه معدل دانشآموزان چیدمانهای مختلف در دو ترم متوالی با استفاده از نرمافزارهای اکسل و SPSS بوده است. یافتهها: نتایج حاصل بیانگر تأثیر مثبت معیارهای چیدمان فضایی محیط مدرسه بر میزان یادگیری بوده است و محیط کالبدی کلاس درس میتواند بهعنوان معلمی جهت انگیزهی یادگیری برای دانشآموزان باشد. نتیجهگیری: بر اساس تحقیقات بهعمل آمده، این پژوهش بر روی یکی از عوامل مهم مؤثر بر کیفیت یادگیری دانشآموزان مدرسه جمعآوری شده است. همانطور که قبلا بیان شد، عوامل متفاوتی در کیفیت یادگیری نقش دارد و یا تجمیع عوامل، نتایج مطلوبتری میدهد؛ از جمله این عوامل میتوان به تأمین ارتباط فضای آموزشی با فضای سبز، پخش موسیقی، پیشبینی آزادی حرکتی و گردش در فضا، قابلیت نشستن و استراحت، خوردن و آشامیدن و ... اشاره کرد.با توجه به تحلیل یافتهها، فرضیه پژوهش ثابت شد و انعطافپذیری در کالبد محیط یادگیری، حس کنجکاوی کودک را بر انگیخته و منجر به بروز خلاقیت وی خواهد شد. در فضای آموزشی نحوه چیدمان میز و صندلی دانشآموزان موجب ارتباط فعال و دو سویه آنها با محیط میشود. در نهایت میتوان مبلمان را یکی از عوامل مؤثر بر یادگیری و تحریک حس کنجکاوی محسوب کرد. کیفیت محیط کالبدی با میزان یادگیریس ارتباط مستقیم دارد و طراحی فضای داخلی در محیط آموزشی میتواند باعث افزایش یادگیری دانشآموزان و پیشرفت آنها گردد.
