اثر اسانس‌ و عصاره‌های گزنه و نعنا فلفلی در جلوگیری از رشد قارچ آسپرژیلوس فلاووس و تولید آفلاتوکسین B1

نویسندگان

1 دانش آموخته دکتری گروه علوم دامی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران

2 دانش آموخته کارشناسی ارشد علوم دامی دانشگاه تربیت مدرس

3 استادیار گروه کشاورزی پژوهشکده گیاهان و مواد اولیه دارویی دانشگاه شهید بهشتی

4 کارشناسی ارشد بیماری شناسی گیاهی

5 استادیار گروه گیاه پزشکی دانشکده کشاورزی دانشگاه جیرفت

doi
10.22092/jaer.2015.103001
چکیده

            استفادهاز اسانس وعصاره­هایگیاهان داروییبه دلیلداشتنخواصدارویی،ضدقارچی،ضد باکتریاییوآنتی­اکسیدانیدر صنایع دارویی، غذایی و خوراک دامروبهپیشرفتاست.  به منظور ارزیابی اثر دو گیاه دارویی گزنه و نعنا فلفلی در جلوگیری از رشد میسلیومی و کاهش آفلاتوکسین قارچ Aspergillus flavus این پژوهش اجرا شد.  تأثیر اسانس با غلظت­های 5/62، 125، 250، 500 و 1000 میلی­گرم در لیتر و عصاره­های آبی، اتانولی و اتانولی70 درصد (با غلظت 500، 1000،2000، 4000 و  6000 میلی­گرم در لیتر ­ (بر کاهش رشد قارچ A. flavusو آفلاتوکسین بهروش اختلاط با محیط کشت مایع بررسی شد.  میزان آفلاتوکسین با استفاده از کروماتوگرافی لایه نازک با کارایی بالا ارزیابی شد.  به کارگیری اسانس نعنا و گزنه در غلظت 1000میلی­گرم در لیتر به ترتیب 40/79 و30/53 درصد کاهش در وزن خشک قارچ و 25/88 و 3/57  درصد کاهش در میزان آفلاتوکسین تولیدی را به دنبال داشت.  عصاره­های گیاه نعنا فلفلی در  کاهش رشد میسلیومی قارچ و آفلاتوکسینکارآمدتر از عصاره­های گزنه بودند و بیشترین کاهش وزن خشک قارچ (25/95 درصد) و آفلاتوکسین تولیدی (58/89 درصد) در غلظت 6000 میلی­گرم در لیتر عصارة اتانولی نعنا فلفلی دیده شد.  از سوی دیگر مشخص شد که اسانس و عصاره­های اتانولی و اتانولی 70 درصد  هر دو گیاه، قادر به تجزیة قابل توجه آفلاتوکسین B1 محیط نیستند در حالی­که عصاره­های آبی گزنه و نعنا فلفلی در غلظت 4000 میلی­گرم در لیتر به ترتیب 15/87 و  1/56 درصد آفلاتوکسین B1 را کاهش دادند.  بنابرایناسانس و عصاره­های نعنا فلفلی در مقایسه با اسانس و عصاره­های گزنه در کاهش رشد میسلیومی قارچ و آفلاتوکسین تولیدی کارآمدتر هستند.  در این تحقیق عصارة آبی گزنه فعالیت تجزیه­کنندگی قوی آفلاتوکسین B1 را نشان داد که می­تواند کاندیدایی امیدبخش برای کاهش آفلاتوکسین معرفی شود.