ارمغان علمی و معرفتی فناء فی الله و بقاء بالله از منظر ابنعربی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری فلسفه و کلام اسلامی، گروه فلسفه، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران؛
2 استاد مدعو گروه فلسفهوکلام اسلامی، دانشکده حقوق، الهیات و علوم- سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران؛ دانشیار، گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه تهران، تهران، ایران؛
3 استاد مدعو گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشکده حقوق، الهیات و علومسیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران؛ استاد، بازنشسته گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه تهران، تهران، ایران؛
doi
10.22059/jrm.2022.345989.630363چکیده
علیرغم تلاشهای علمی صورتگرفته در موضوع فناء فیالله و بقاء بالله، تعیین تحفۀ ارزشمند منزل فنا و رهاورد آن و پاسخگویی به تناقض ادراک سالک در حال فناء ذاتی! همچنان در هالهای از ابهام است. این مقاله مدعی است رهاورد این منزل، همان جان سالک است که معرفتی نوین از ادراک تام وحدت با حق، با آن آمیخته و ممزوج شده است. عارف در منازل متعدد فنا پلهپله به فنای خویش و ماسویالله در افعال، صفات و ذاتِ حق معرفت حضوری مییابد و حقیقت، بیواسطۀ حد و رسم و مفاهیم، بنا به وسعت ظرف انسان نزد او جلوهگر خواهد شد. بنابر قرائت صحیح از فنا و دستاوردهای آن، تناقض ابتدایی رخت برمیبندد، زیرا اساس این پارادوکس ظاهری یا بر نفی محملِ علم است و یا بر خلوّ آن از معارف در حال فناء ذاتی. وقتی جان بدون هلاکت و تغییر باقی است میتواند ظرف علم نامحدود الاهی واقع گردد و جان هیچگاه از هرگونه معرفتی خالی نخواهد بود.
