پیشگامی قطب الدین رازی در طرح نظریه اصالت وجود و اعتباریت ماهیت
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری حکمت متعالیه دانشگاه اصفهان
2 عضو هیئت علمی گروه فلسفه و کلام دانشگاه اصفهان
3 استاد گروه فلسفه مؤسسه آموزش و پژوهشی امام خمینی
doi
10.22099/jrt.2021.41867.2552چکیده
در باره پیشینه نظریه اصالت وجود، از اشخاص متعدد و مکتبهای فکری متنوعی سخن به میان آمده ولی هیچ سخنی از قطب الدین رازی به میان نیامده است، در حالیکه وی پیش از صدر المتألهین این نظریه را مطرح کرده است. وی در کتاب «لوامع الأسرار فی شرح مطالع الأنوار» بدون اینکه از اصطلاحات خاص این نظریه استفاده کرده باشد تقریری خاص از آن ارائه میدهد و در کتاب «المحاکمات بین شرحی الاشارات» تعابیری در تقریر و تبیین اصالت وجود دارد که صدرالمتألهین بعینه از آن تعبیرات برای تقریر و تبیین اصالت وجود استفاده کرده است. بر اساس تقریر قطب الدین رازی از اصالت وجود، ماهیت حقیقتاً و بالذات بر واقعیت خارجی صدق می-کند ولی به هیچ وجه ماهیت در خارج موجود نیست. تقریر خاص قطب الدین رازی از اصالت وجود، پس از حدود دو قرن در آثار صدرالمتألهین با اصطلاحاتی جدید و به نحوی جدّیتر به وجود آمد و باز پس از گذشت حدود سه قرن همین تقریر با برهانی جدید که تصویرگر مدعاست و با بیانی تحلیلیتر در آثار مولی علی نوری و آقا علی مدرس تحقّق یافت. این تقریر از نظریه اصالت وجود، در مقابل سایر تقریرهائی است که در دوره معاصر از این نظریه شکل گرفته است