فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

متون ادبی هر دوره منبع مهمی برای آگاهی از وضعیت مذهبی، تاریخی، سیاسی و اجتماعی آن روزگار و هم چون آیینه‌‏ای است که احوال روزگار و ابنای آن را به درستی نشان می‏دهد، یکی از این متون، مثنوی "خلاصةالحقایق" از عارف قرن یازدهم (ه.ق) نجیب‌‏الدین رضاتبریزی اصفهانی (1690-1637ه.ق) قطب سی‌‏ام سلسله‌‏ی ذهبیه است که3500 بیت دارد و در سال1100 (ه.ق) سروده شده و مشتمل بر مسائل عرفانی، مبانی تصوف و آداب سیر و سلوک است، با این حال شاعر کوشیده تا با استفاده‌‏ از آرایه‌‏های ادبی کتاب را از یک متن صرفاً آموزشی و تعلیمی بیرون بیاورد و اصطلاحات پیچیده‌‏ی عرفانی و کلامی را با زبانی نمادین، در قالب تمثیل بیان کند. از مثنوی "خلاصةالحقایق" پنج نسخه‌‏ی خطی به دست آمده است، پیش از این هم میرزا احمد اردبیلی از اقطاب ذهبیه این مثنوی را در سال 1338 (ه.ق) و در ضمن کتاب " کفایةالمؤمنین و اوصاف‌‏المقربین" از روی یک نسخه‌‏ی خطی با چاپ سربی منتشر کرده است. روش این پژوهش، توصیفی ـ تحلیلی با شیوه‌‏ی اسنادی و کتاب‌‏خانه‌‏ای است. در هنگام تصحیح، کهن‌‏ترین نسخه که در زمان خود شاعر کتابت شده و نسبت به دیگران لغزش‌‏های املایی و نگارشی کمتری دارد؛ به عنوان نسخه‌‏ی اساس برگزیده شده، ضمن مطابقت با نسخه‌‏های دیگر اختلاف‌‏‌‏ نسخ هم ضبط شده است. در میان نسخ خطی غلط‌‏های املایی چندی وجود دارد که گاهی در تمام نسخ و گاه فقط در چند نسخه دیده می‌‏شود. خود شاعر نیز در شماری از بیت‌‏ها دچار لغزش‌‏هایی در قافیه شده است.