فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بحث توحید یا ثنویت زرتشتیان از مباحث پرچالش در آیین زرتشت است. توحید به‌معنای یگانه‌دانستن یا یکتاشمردن خداوند، مراتب و مظاهری مانند توحید در وجوب وجود، خالقیت، عبادت، ربوبیت و... دارد. ذکر مراتب و مظاهر توحید اهمیت بسزایی در بحث حاضر دارد؛ زیرا بیشتر نویسندگانی که پژوهشی درباره‌ی موضوع توحید در دین زرتشت‌ داشتند‌، روشن نکرده‌اند که کدام‌یک از مراتب توحید را مـعیار در نـظر گرفته‌اند. این امر ازیک‌سو به دیدگاه‌های گوناگون و حتی متناقض منجر شده و ازسوی‌دیگر، انکار نویسندگان زرتشتی را به دنبال داشته است. مقاله‌ی پیش رو با روش تحلیلی‌ـ‌انتقادی به بحث از سه مرتبه از مراتب توحید، یعنی توحید در وجوب وجود، خالقیت و عبادت اختصاص یافته و با تکیه‌ بر متون دینی زرتشتیان، به‌ویژه گاهان منسوب به زرتشت، نشان داده است که پذیرش ادعای توحید با تمام مراتب آن، در آیین زرتشت دشوار است؛ نمونه‌ای که می‌توان به آن اشاره کرد، مرتبه‌ی توحید در خالقیت است که در آیین زرتشت نفی شده است. ذکر مراتب خداشناسی زرتشتی به‌صورت مجزا و تحلیل و بررسی هریک از مراتب، نوآوری تحقیق حاضر است.