فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پیش‌بینی کوتاه‌مدت زمین­‌لرزه که اطلاعاتی در مورد زمان، بزرگا و مکان رخداد به دست می‌دهد، یکی از اقدامات مهم در جهت کاهش اثرات مخرب زمین‌لرزه و تأمین امنیت عمومی است. در کشورهای لرزه‌خیز مانند ایران، توجه به پیش‌نشانگرهای زمین­لرزه و ثبت و بررسی آن‌ها، دارای اولویت بالایی برای محققان این زمینه است. این پیش‌نشانگرها شامل پدیدار شدن تغییرات فیزیکی یا شیمیایی قابل­‌توجه در زمان‌های قبل از وقوع زمین­لرزه هستند. یکی از این تغییرات، مشاهده بی‌هنجاری­هایی در سیگنال‌های رادیویی VLF/LF است که در مرز پایینی یونوسفر در حال عبور هستند. همچنین ایجاد نوفه­های رادیویی غیرعادی در یونوسفر، قبل از وقوع زمین­لرزه­های مهم بزرگ در چندین کشور و در سال­های مختلف شناسایی شده‌اند. در این مقاله، پیش­نشانگری سیگنال­های VLF دریافت­­شده در گیرندۀ مؤسسۀ ژئوفیزیک دانشگاه تهران و اثرات ناشی از زمین­لرزه رخ داده در خوی به بزرگی 9/5=M در تاریخ 08/11/1401، مورد بررسی و راستی‌آزمایی قرار گرفته است. چند روز قبل از وقوع زمین­لرزه، بی‌هنجاری­های قابل مشاهده‌ای در سیگنال­های VLF عبوری از بالای رومرکز این زمین­لرزه تشخیص داده شدند که با بررسی سایر عوامل غیرلرزه­ای مختلف مؤثر بر سیگنال ازجمله اختلالات هواشناسی مثل رعدوبرق، فعالیت­های خورشیدی و طوفان­های ژئومغناطیسی و اعمال فیلتر و هموارسازی داده­ها، مشخص شد که این بی‌هنجاری در سیگنال VLF می­تواند به­عنوان پیش­نشانگر زمین­لرزه خوی در نظر گرفته شود.