تحلیل معناشناسی واژه «قرآن» در خطبه ۱۹۸ نهجالبلاغه بر اساس نظریه آمیختگی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری علوم و معارف نهجالبلاغه، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه میبد، میبد، ایران
2 دانشیار گروه علوم قرآن وحدیث، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه میبد، میبد، ایران
3 دانشیار گروه علوم قرآن وحدیث، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه میبد، میبد، ایران
doi
10.22084/nahj.2023.26863.2856چکیده
در کلام امام علی (ع)، قرآن با زیباترین و دقیقترین عبارات توصیف شده است. شروح نهجالبلاغه نتوانستهاند، در این زمینه تمام زوایای اندیشه مولا علی (ع) را تبیین کنند. در سالیان اخیر دانش «زبانشناسی شناختی» در عرصه درک معنا به نظریاتی رسیده که میتواند در حوزه تبیین مفاهیم متون دینی ازجمله نهجالبلاغه کاربرد داشته باشد. از جدیدترین نظریات، «مدل آمیختگی مفهومی» فوکونیه و ترنر (2002) است. پژوهش حاضر با بهرهگیری از این الگو، در پی تبیین استعارههای مفهومی بهکاررفته در مورد «قرآن» در خطبه 198 است. به این منظور، بهتناسب ظرفیت یک اثر پژوهشی، چهار عبارت استعاری از این خطبه انتخاب و با استفاده از الگوی چهار فضایی، مراحل ساخت معنا به تصویر کشیده شده است. یافتههای پژوهش نشان میدهد، واژههای «بحر»، «تبیان»، «شفاء» و «جُنَّه» که برای توصیف قرآن در حوزه مبدأ، بهکاربرده شده در درک استعاری حوزه مقصد (واژه قرآن)، نقش تبیینکنندگی دقیقی را ایفا میکنند و از این طریق میتوان با خوانشی جدید به نکات بدیع دستیافت. یافتهها حاکی است که امام (ع) در کاربرد این عبارات از ژرفنگری جامعی بهره برده است و کاربست این نظریه میتواند افقهای جدیدی را در تبیین مفاهیم استعاری نهجالبلاغه بگشاید.
