توسعه بانک داده چندمرجعی حرکت زمین با تأکید بر روش‌های پالایش و ادغام رکوردهای ایران، ترکیه و PEER

نویسندگان

1 استاد، پژوهشکده زلزله‌شناسی، پژوهشگاه بین‌المللی زلزله‌شناسی و مهندسی زلزله، تهران، ایران

2 دانشیار، دانشکده مهندسی عمران و معماری، دانشگاه شهید چمران، اهواز، ایران

3 دانشجوی دکتری، پژوهشکده زلزله‌شناسی، پژوهشگاه بین المللی زلزله‌شناسی و مهندسی زلزله، تهران، ایران

4 استاد، پژوهشکده زلزله‌شناسی، پژوهشگاه بین‌المللی زلزله‌شناسی و مهندسی زلزله، تهران، ایران

doi
10.30499/ijg.2026.558421.1733
چکیده

هدف اصلی این مطالعه، بررسی جامع چالش‌ها و روش‌های پردازش و پالایش رکوردهای شتاب زمین‌لرزه و در نهایت، تدوین یک بانک داده معتبر و یکپارچه است. داده‌های مورد استفاده از سه منبع مختلف شامل رکوردهای ایران، ترکیه و بانک داده‌های بین‌المللی (PEER)  در بازه زمانی 2024-1935 گردآوری شده‌اند. رکوردهای حرکت نیرومند زمین در ایران شامل ۱,۹۱۳ تاریخچه زمانی از 189 زمین‌لرزه با بزرگای گشتاوری بیش از 5 و در فواصل تا ۸۰ کیلومتر است. مجموعه داده‌های دیگر نیز شامل رکوردهای حرکت نیرومند زمین ترکیه (AFAD) شامل ۵۷۶ تاریخچه زمانی از ۹۹ زمین‌لرزه و همچنین ۱۱۶ زمین‌لرزه پوسته‌ای کم‌عمق از سراسر جهان از پایگاه دادهPEER  است که شامل ۳,۱۱۴ تاریخچه زمانی با بزرگای گشتاوری بیش از ۵ و در فواصل حداکثر ۳۰ کیلومتر می‌باشند. در فرآیند پردازش رکوردها، ابتدا داده‌ها پاک‌سازی شده و رکوردهای ناقص یا معیوب (نظیر موارد دارای قطع در ثبت یا خطای دستگاه) حذف شده‌اند. سپس فیلتر اولیه‌ای به منظور حذف نویزهای ناخواسته اعمال گردیده است. در ادامه، تصحیح خط مبناء جهت رفع شیب‌های غیرواقعی تجمعی در مولفه‌های سرعت و جابجایی انجام گرفته است. علاوه بر این، نسبت سیگنال به نویز (SNR) در مرحله نهایی انتخاب رکوردها برآورد شده است. نتایج طیف‌های جابجایی بدست‌آمده مربوط به مراحل مختلف پردازش نشان می‌دهد که، در بازه تناوب‌های کوتاه و میانی (کمتر از 2 ثانیه)، اختلاف بین منحنی‌های طیف پاسخ جابجایی ناچیز بوده و طیف نسبت به مراحل مختلف پردازش حساسیت کمتری دارد و به طور کلی ترکیب مراحل اصلاح خط‌پایه و فیلترگذاری کم‌فرکانس علی‌الخصوص برای بازه تناوبی بلند (بیشتر از 2 ثانیه) تنها حالتی است که، طیفی پایدار و فاقد رشد مصنوعی را ارائه می‌دهد. بعلاوه اعمال همزمان یک فیلتر پایین‌گذر در کنار یک فیلتر بالاگذر (طیف پیشنهادی این مطالعه) می‌تواند پاسخ جابجایی در ناحیه بلندپریود را از نوسانات غیرواقعی و ناپایدار محافظت کند.