بررسی ساختار گنبد نمکی گورزین در جزیره قشم بوسیله توموگرافی سه بعدی امواج ریلی، با استفاده از پسلرزه‌های زلزله 6 آذر 1384

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد ژئوفیزیک، گروه فیزیک، دانشکده علوم پایه، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران

2 دانشیار، گروه فیزیک، دانشکده علوم پایه، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران

3 استادیار، گروه فیزیک، دانشکده علوم پایه، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران

4 دکترا، گروه فیزیک، دانشکده علوم پایه، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران

doi
10.30499/ijg.2025.511100.1681
چکیده

این پژوهش با استفاده از توموگرافی سه‌ بعدی سرعت گروه موج ریلی به بررسی ساختار سرعت پوسته کم‌عمق در جزیره قشم، واقع در انتهای شرقی رشته‌کوه زاگرس در زیر پهنه بندرعباس، می‌پردازد. جزیره قشم با ساختارهای زمین‌شناسی خاص خود، میزبان یک گنبد نمکی قابل توجه به نام گورزین است که به عنوان یک تله هیدروکربنی شناخته می‌شود و برای ذخیره‌ سازی زیر زمینی نفت و گاز بسیار مهم است. بنابراین، این مطالعه، بر ضرورت انجام تحقیقات جامع در رابطه با این گونه ساختارهای زمین‌شناسی با توجه به پیامدهای اقتصادی و زیست ‌محیطی آن­ها تاکید می‌کند. برای انجام توموگرافی سه بعدی امواج ریلی و تصویرسازی ساختار سرعت در این مطالعه، از روش الگوریتم همسایگی که به عنوان یک تکنیک جستجوی مستقیم برای وارون­سازی داده‌ها به‌ویژه در مطالعات ژئوفیزیکی در دهه‌های اخیر ظهور کرده، استفاده شده است. داده‌های مورد استفاده در این مطالعه، شامل پس‌لرزه‌های زمین لرزه 6 آذر ماه 1384 جزیره قشم می­باشند که توسط شبکه‌ای متشکل از 17 ایستگاه لرزه‌نگاری کوتاه دوره ثبت گردیده­اند. نتایج  این مطالعه، یک گنبد نمکی را نشان می­دهد که در مجاورت گسل قشم قرار گرفته است و به سمت غرب پیشروی می‌کند. عمق اولیه این گنبد نمکی،  حدود 15 کیلومتر است و با کاهش عمق، ابعاد آن افزایش می‌یابد. یافته‌های این پژوهش حاکی از آن است که گسل قشم نقش مهمی در شکل‌گیری و جابجایی گنبد نمکی گورزین ایفا می­کند. این نتایج، به درک بهتر زمین شناسی زیرسطحی در منطقه کمک می­کند و پیامدهایی برای اکتشاف و مدیریت منابع زیرزمینی دارد.