ارزیابی عملکرد روش نوفه خالص در حذف نوفه الکترومغناطیسی از داده‌های لرزه‌نگاری: با استفاده از مدل مصنوعی مارموزی ۲

نویسندگان

1 دانشجوی دکترا، گروه مهندسی نفت، معدن و مواد، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی ، تهران، ایران

2 استاد، موسسه ژئوفیزیک، دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 دکترای زمیی‌شناسی، مدیریت اکتشاف، شرکت ملی نفت ایران، تهران، ایران

4 دانشیار، گروه زمیی‌شناسی، واحد چالوس، دانشگاه آزاد اسلامی، چالوس، ایران

doi
10.30499/ijg.2025.533005.1714
چکیده

نوفه‌زدائی از داده‌های لرزه‌نگاری همواره یکی از مهمترین دقدقه‌های پردازشگران این داده‌ها بوده‌ است. در نوفه‌زدائی با روش نوفه‌ خالص با استفاده از راهکار هیبرید ‌سخت‌افزار و ‌نرم‌افزاری، پس از برداشت نوفه‌ الکترومغناطیسی خالص توسط گیرنده EM که به‌صورت هم‌زمان با داده‌های لرزه‌نگاری برداشت شده و پس از انجام اصلاح دامنه و اصلاح فاز بر روی نویز، و کم کردن آن از داده‌های رد لرزه‌نگاری، داده نوفه‌زدائی شده بدست می‌آیند. این رویکرد با تمرکز بر عوامل متغیر در گیرنده‌ EM مثل دامنه، فاز و فرکانس امکان حذف نوفه‌ بدون آسیب به سیگنال‌های لرزه‌ای ارزشمند را فراهم می‌کند. در این پژوهش، اثربخشی روش "نوفه‌ خالص" برای حذف نوفه‌ الکترومغناطیسی از داده‌های لرزه‌نگاری با استفاده از مدل مصنوعی مارموزی 2 بررسی شده‌است. این مطالعه با استفاده از داده‌های مدل مصنوعی سعی کرده تا نتایج دقیق‌تر و کنترل‌پذیرتری به‌دست آورد، بطوریکه، نتایج حاصل به‌راحتی قابل ارزیابی و راستی‌آزمایی باشند. در این تحقیق، بجای اضافه کردن نوفه‌ EMمصنوعی به داده‌های لرزه‌نگاری از نوفه‌ EM واقعی برداشت‌شده‌ استفاده شده‌است. مدل مصنوعی مارموزی 2 ‌به‌دلیل ساختار پیچیده و چندلایه، محیطی مناسب برای ارزیابی کارآیی این روش فراهم کرده است. نتایج نشان‌ می‌دهد که روش پیشنهادی توانسته‌است با دقت بالایی نوفه‌ EM را از داده‌های لرزه‌نگاری حذف کند، بدون اینکه به سیگنال‌های اصلی سازندهای هدف مخصوصاً وقتی که با فرکانس نوفه‌ یکسان هستند آسیب برساند. نتایج بر اساس تحلیل خطا برای تعداد نمونه بهینه بازه 1-500، ضریب کاهشی اصلاح دامنه گیرنده EM، موقعیت قرارگیری گیرنده EM5 و نسبت سیگنال به نوفه‌ 3 به‌عنوان مقادیر بهینه بدست آمدند. با استفاده از پارامترهای تعیین شده مقدار خطای ناچیز از 0.009% تا 0.06% بدست آمد که روش نوفه‌ خالص به‌گزینه‌ای مناسب برای کاربردهای لرزه‌نگاری در محیط‌هایی با نوفه‌ شدید برق فشار‌قوی تبدیل شود.