بررسی تنش و زمین‌لرزه القایی ناشی از مخزن سد رودبار لرستان

نویسندگان

1 دانشجوی دکترا، گروه مهندسی نفت، مواد و معدن، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 دانشیار گروه زمین شناسی، واحد چالوس، دانشگاه آزاد اسلامی، چالوس، ایران

doi
10.30499/ijg.2025.527213.1704
چکیده

ساختن سد در یک منطقه  باعث وارد شدن تنش به محیط اطراف و رخداد زمین‌لرزه‌های القایی می‌گردد. این مطالعه در محدوده سد رودبار لرستان بخشی از ایالت لرزه‌زمین‌ساخت زاگرس انجام شده است، که رخداد زمین‌لرزه‌ها با بزرگی‌های متفاوت از ویژگی‌های این ایالت لرزه‌زمین‌ساختی می‌باشد. با در نظر گرفتن بارگذاری چرخه‌ای در محدوه سد و جهت‌گیری آن، مکان و عمق گسل‌ها را می‌توان نسبت به مخزن سد، مدل‌سازی کرد. زمین‌لرزه‌های القایی مخزن که در نتیجه یک شکست برشی در امتداد یک صفحه گسلی می‌باشند، در این مطالعه مورد بررسی قرار گرفت. با فرض این‌که رویدادها از قانون توزیع گوتنبرگ-ریشتر تبعیت می‌کنند، چگونگی توزیع تنش ناشی از وزن دریاچه رودبار روی نزدیک‌ترین گسل‌های سد رودبار لرستان مدل‌سازی گردید. محل مخزن سد توسط 10 گسل محصور شده است که  فعال‌ترین گسل‌ها در نزدیک‌ترین منطقه به ساختگاه سد، گسل F1 دربالا دست و گسل F10 در پایین دست، مورد بررسی قرار گرفت. متغیرهای مختلف تنش ناشی از مخزن سد در مقاطع مختلف و مقادیر تغییرات تنش در فاصله‌ها و اعماق مختلف محاسبه گردید. نتایج ناشی از مدل‌سازی انجام شده نشان می‌دهد که تنش‌ها در غرب منطقه مورد مطالعه به خصوص در محدوده گسل لهبری بعد از آبگیری سد بیشتر شده است. روند زمینلرزه‌های القائی سد رودبار لرستان، جهت شمال غرب-جنوب شرق را نشان می‌دهد.