شناسایی مؤلفه‌های رهبری آموزشی بر مبنای آموزه‌های نهج‌البلاغه امام علی (ع)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، رشته تعلیم و تربیت، دانشگاه پیام نور، تهران جنوب، ایران

2 استادیار، گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه پیام‌نور، تهران، ایران

doi
10.22084/nahj.2023.27541.2909
چکیده

پژوهش حاضر با هدف بررسی مؤلفه‌های رهبری آموزشی بر مبنای آموزه‌های نهج‌البلاغه امام علی (ع) انجام گردیده است. این پژوهش از لحاظ هدف کاربردی و از لحاظ روش، توصیفی با ماهیت کیفی به روش گراندد تئوری برای رسیدن به نظریه و مدل مفهومی رهبری آموزشی در نهج‌البلاغه که با استفاده از نرم‌افزار مکس کیودا در سه مرحله کدگذاری (باز، محوری، انتخابی) مورد تحلیل و بررسی قرار گرفت. یافته‌های پژوهش نشان داد در کتاب نهج‌البلاغه پس از قرآن کریم در کنار احادیث به جنبه‌های مختلف دنیوی و اخروی انسان‌ها از جمله حکومت اسلامی و رهبری در خطبه‌ها و نامه‌ها و حکمت‌ها اشارات بسیاری شده است. در این پژوهش مؤلفه‌های رهبری آموزشی بر مبنای آموزه‌های نهج‌البلاغه تحلیل، استخراج و کشف و یک نتیجه‌گیری کلی از این مدل درک و بر مبنای آموزه‌های نهج‌البلاغه رهبری آموزشی این‌گونه تعریف گردید: رهبری آموزشی معنوی، خدمتگزار، دانش‌پژوه و پژوهش محور در مقاله حاضر بعد معنویت، تهذیب اخلاق، دانش‌پژوهی، پژوهش محوری و شایستگی مدیریت بیشترین تعداد مؤلفه‌ها را به خود اختصاص دادند رهبری از منظر امام علی (ع) بر سه اصل معرفت، ایمان و عمل استوار بوده و ایمان و عمل و رفتار رهبری نیز خود دربرگیرنده شش حیطه خدامحوری، عقل محوری، بصیرت محوری، اخلاق محوری، خدمت محوری و فرآیند محوری است و شیوه رهبری امیر مؤمنان رهبری خدمتگزار مبتنی بر ایمان و معرفت الهی است و خدمت و خدمتگزاری در شیوه رهبری ایشان نقطه کانونی تمرکز در تربیت پیروان به‌ویژه رهبران، مدیران و کارگزاران می‌باشد دیدگاه ایشان به رهبری و مدیریت دیدگاهی مردم محور است و اینکه در جوامع انسانی اساسی‌ترین کار، تعلیم و تربیت بوده و این امر مهم بر عهده رهبران آموزشی نهاده شده است.