شناخت بدنمند: تبیین جایگاه و تأثیر بدن در فرایند کسب شناخت از منظر صدرالمتألهین
نویسندگان
1 دکتری فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه تهران، تهران، ایران.
doi
10.22099/jrt.2020.5943چکیده
در گسترههایی همچون پدیدارشناسی و علوم شناختی، تأثیر بدن در شناخت و اوضاع و احوالات آن در فرایند کسب شناخت اثبات شده و ازلحاظ فلسفی و تجربی بررسی شده است. در فلسفهی اسلامی دیدگاه خاص صدرالمتألهین درخصوص نسبت میان نفس و بدن میتواند در مسألهی تأثیر بدن جسمانی بر فرایند کسب آگاهی و شناخت، نتایج و لوازم چشمگیری داشته باشد. این پژوهش سعی دارد تا با تحلیل جایگاه بدن مادی در فرایند کسب شناخت نزد صدرالمتألهین، لوازم فلسفی بدنمندبودن (بدنوابستهبودن) شناخت را در نظام فکری این اندیشمند به دست آورد. رهاورد این نوشتار که با رویکردی هستیشناختی به تحلیل جایگاه بدن و نسبت آن با نفس پرداخته، اثبات تأثیر مستقیم بدنهای مختلف و وضعیت و احوال آنها در چگونگی کسب شناخت (بهرغم باور به تجرد علم و شناخت در حکمت متعالیه) است؛ بهنحوی که تفاوت بدنها و ویژگیهای آنها، سبب تفاوت در شناخت میشود. در پرتوی این نتیجه، پیامدهای فلسفی بدنمندبودن شناخت نیز واکاویده شده است.