واکاوی سیاست های دفاعی امنیتی کشور عربستان در منطقه خاورمیانه و تاثیر آن برامنیت نظام جمهوری اسلامی ایران

نویسندگان

1 گروه جغرافیای سیاسی، واحد یادگار امام (ره) شهر ری، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری گروه جغرافیای سیاسی، واحد یادگار امام (ره) شهر ری، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

doi
10.22034/jgeoq.2023.350978.3772
چکیده

پژوهش حاضر درصدد است تا واکاوی سیاست های دفاعی امنیتی کشور عربستان در منطقه خاورمیانه و تاثیر آن برامنیت نظام جمهوری اسلامی ایران، مبنای مناسبی را به‌منظور تحلیل روابط سیاسی ایران و عربستان سعودی ارائه دهد. روش توصیفی- تحلیلی است و به منظور گردآوری مجموعه‌ای منظم و ساخت‌مند از داده‌ها، از یافته‌های کتابخانه‌ای استفاده شده است. به طور کلی در انجام پژوهش از روش‌های مختلف به منظور جمع‌آوری اطلاعات و تجزیه‌ و تحلیل و استنتاج نتایج استفاده می‌شود. نتایج پژوهش نشان می دهد که وجود پدیده‌های ژئوپولیتیکی باعث دقت نظر افزون‌تر در استفاده از ابزار سیاست خارجی می‌باشد. وجود میادین مشترک نفتی و گازی، رقابت بر سر اعمال نفوذ در اوپک و جذب سرمایه‌گذاری‌های خارجی در زمرة دیگر عواملی است که زمینه‌های تأثیرگذاری زیربناهای ژئوپولیتیکی بر روابط خارجی کشورهای این منطقه را فراهم نموده است. ژئوپولیتیک انرژی بر نحوة تصمیم‌گیری و سیاسگذاری خارجی کشورها تأثیرگذار است. از این منظر، کشورها ممکن است رویکردهای متفاوتی را تعقیب نمایند. تفاوت در نگرش‌ها و رویکردهای راهبردی کشورها در این حوزه می‌تواند بر واگرایی در روابط سیاسی آنها مؤثر افتد. به‌علاوه، وجود مرزهای ایدئولوژیکی میان کشورها باعث می‌گردد تا ژئوپولیتیک مذهب یا هویت به‌عنوان یک متغیر کلیدی در روابط آنها با سایرین مطرح گردد. در این حوزه، هلال شیعی و هلال سنی به-عنوان عاملی مهم در مناسبات سیاسی ایران و عربستان محسوب می‌شود. تحولات اخیر خاورمیانه به تغییر شکل صف‌آرایی‌های ژئوپولیتیکی منجر شد که در سال‌های گذشته نمایی مبهم داشت اما در نتیجة تحولات یادشده، این خطوط مبهم به‌وضوح نمایان گردید.