فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در این مقاله ابتدا پنج مد تغییرپذیری گردش جوّ در فصل زمستان با به­کارگیری روش EOF روی میدان ارتفاع ژئو پتانسیلی تراز hPa 850 با استفاده از داده‌های ERA5 برای دوره 1979 تا 2023 شناسایی شده است. همچنین مسیرهای توفان برون‌حارّه‌ای نیمکره شمالی با کاربست یک روش ردیابی روی مؤلفه قائم تاوایی نسبی (850ξ) و مقادیر مثبت مؤلفه نصف‌النهاری سرعت باد (V850) شناسایی شده‌اند. در ادامه ارتباط بین مدهای تغییرپذیری گردش جوّی زمستانی، مسیرهای توفان نیمکره شمالی و پوشش یخ دریای شمالگان بررسی شده است. در فاز مثبت NAO، مسیر توفان اطلس شمالی به سمت قطب انتقال می‌یابد و تعداد توفان‌ها در بالادست مسیر توفان مدیترانه نیز کاهش می‌یابد. در فاز مثبت BO، انتشار مداری توفان‌ها مختل و نفوذ توفان‌ها به شمالگان افزایش می‌یابد که منجر به کاهش سرعت یخ‌زایی در دریای نروژ و بارنتز می‌شود. توسعه الگوی واچرخندی در فاز منفی PNA، انتقال قطب‌سوی توفان‌های آرام شمالی را به همراه دارد، در حالی­که پوشش یخ دریای برینگ تغییری نمی‌کند. در فاز مثبت WP، با افزایش شدت نفوذ توفان‌رانده هوای گرم و مرطوب، یخ دریای اخوتسک و غرب برینگ افزایش می‌یابد. بررسی روند تغییرات خطی مسیرهای توفان و گردش جوّ در دهه‌های اخیر نشان داد که مسیر توفان‌ آرام شمالی و بالادست مسیر توفان اطلس شمالی انتقال قطب‌سو داشته‌اند، در حالی‌که ورودی توفان‌ها از شرق گرینلند به شمالگان کاهش یافته است. به‌طور کلی، در دهه‌های اخیر بندال اورالِ به دلیل کاهش یخ دریای بارنتز-کارا و همچنین الگوهای مشابه فازهای منفی AR و PNA تقویت شده‌اند.