پاسخ سیدسند و ملاصدرا به اشکال برخاسته از قاعدهی فرعیه درخصوص اتصاف ماهیت به وجود
نویسندگان
1 دانشگاه اصفهان
2 استاد تمام دانشگاه اصفهان
doi
10.22099/jrt.2020.5687چکیده
قاعدهی فرعیه «ثبوت شیء لشیء فرع ثبوت مثبت له» از قواعد مهم فلسفی است. باتوجهبه قاعدهی فرعیه، درخصوص اتصاف ماهیت به وجود، مشکل دور یا تسلسل مطرح شده است. ملاصدرا برای حل اشکال مزبور، سه راهحل ارائه داده است. دو راهحل وی بر مبنای اصالت وجود اقامه شده است: یکی براساس رابطهی وجود و ماهیت بهحسب اعتبار ذهنی و دیگری براساس رابطهی وجود و ماهیت بهحسب نفسالامر. صدرالدین دشتکی (سیدسند) که از فیلسوفان بزرگ مکتب شیراز است نیز یک راهحل با تحلیل رابطهی وجود و ماهیت در دو موطن اعتبار ذهنی و نفسالامر ارائه داده است. شارحان ملاصدرا (و حتی خود وی) ازآنجاکه سیدسند را اصالت ماهوی میدانستند، راهحل سیدسند را عکس راهحل ملاصدرا دانستهاند. در این مقاله با تحلیل آرای سیدسند نشان داده شده است که ازنظر او، مفهوم موجود، امر حقیقی است و لذا راهحل سیدسند مجموع دو راهحلی است که ملاصدرا ارائه داده است.
