شناسایی و طبقهبندی عناصر اثرگذار بر پرورش دانشآموزان پژوهنده در مدارس ابتدائی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری مدیریت آموزشی،گروه علوم تربیتی،واحد دماوند،دانشگاه آزاد اسلامی،دماوند،ایران
2 مدیریت آموزشی، گروه علوم تربیتی، واحد دماوند،دانشگاه آزاد اسلامی،دماوند،ایران
3 استادیار مدیریت آموزشی، گروه علوم تربیتی، واحد دماوند،دانشگاه آزاد اسلامی،دماوند،ایران
doi
10.22034/naes.2026.577630.1854چکیده
زمینه و هدف: پرورش دانشآموزان پژوهنده در مدارس ابتدایی به عنوان یک راهبرد آموزشی کلیدی، نقش مهمی در تقویت تفکر انتقادی، خلاقیت و مهارتهای حل مسئله دارد. این پژوهش با هدف شناسایی و طبقهبندی عناصر اثرگذار بر پرورش دانشآموزان پژوهنده در مدارس ابتدایی و تعیین روابط ساختاری بین این عوامل انجام شده است.روش پژوهش : این پژوهش از نوع آمیخته (کیفی-کمی) و به روش اکتشافی انجام شده است. در مرحله کیفی، با استفاده از مصاحبه نیمه ساختاریافته با 12 خبره و تحلیل مضمون به روش اتریود-استرلینگ، عناصر اثرگذار شناسایی شدند. در مرحله کمی، با به کارگیری روش مدلسازی ساختاری تفسیری و نظرسنجی از 15 متخصص، روابط و سطحبندی عوامل تعیین گردیدیافته ها: تحلیل کیفی منجر به شناسایی ۴ مضمون فراگیر شامل سواد و شایستگیهای پایه (دانش و مهارت)، عوامل درونی دانشآموز (نگرش و ویژگی فردی)، عوامل پشتیبانی و بسترسازی (ویژگی حمایتی) و عوامل آموزشی-تربیتی (روش تدریس، مشارکتمحوری و مسألهمحوری) شد. سپس با استفاده از مدلسازی ساختاری تفسیری، این عوامل در پنج سطح دستهبندی شدند که نشان میدهد «روشهای تدریس» در پایینترین سطح (اثرگذارترین) و «دانش» و «ویژگیهای حمایتی» در بالاترین سطح (اثرپذیرترین) قرار دارندنتیجه گیری: نتایج نشان میدهد که برای پرورش دانشآموزان پژوهنده، باید به عواملی همچون روشهای تدریس فعال، مشارکت گروهی و مسألهمحوری به عنوان عوامل زیربنایی توجه کرد. همچنین حمایت همهجانبه مدیران و فراهمآوری بسترهای لازم، از جمله عوامل کلیدی در موفقیت این رویکرد است. این پژوهش چارچوبی ساختاریافته برای برنامهریزی و اجرای اثربخش برنامههای پژوهشمحور در مدارس ابتدایی ارائه میدهد
