توموگرافی نوفه محیطی و ساختار سرعت موج برشی در منطقه فرورانش مکران، جنوب شرق ایران

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای ژئوفیزیک، دانشکده علوم زمین، دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان، زنجان، ایران

2 دانشیار، دانشکده علوم زمین، دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان، زنجان، ایران

3 استاد، دانشکده علوم زمین، دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان، زنجان، ایران

4 دانشیار، دانشکده علوم زمین، دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان، زنجان، ایران

doi
10.30499/ijg.2024.464869.1610
چکیده

منطقه فرورانش مکران یک بخش منحصر به‌فرد در سیستم کوه زایی آلپ-هیمالیا است که در آن یکی از آخرین قطعات باقیمانده از اقیانوس نئوتتیس به زیر صفحه اوراسیا فرورانش می‌کند. در این مطالعه، ما از توموگرافی نوفه محیطی و زلزله‌های منطقه‌ای برای محاسبه یک تصویر سه بعدی از تغییرات سرعت موج برشی با وضوح بالا برای این منطقه استفاده کرده‌ایم. با استفاده از این نتایج سعی کردیم به سوالاتی در مورد نحوه ارتباط و اتصال پوسته منشور برافزایشی مکران به ناحیه برخوردی زاگرس، ضخامت پوشش رسوبی در راستا و عمود بر برخورد در منشور برافزایشی، پوشش رسوبی در فرورفتگی جازموریان و اینکه آیا جازموریان به‌عنوان فروافتادگی پیش‌کمانی رسوباتی همگن و یکنواخت دارد، پاسخ دهیم. داده‌های استفاده شده شامل 65 ایستگاه لرزه‌نگاری است که در مکران ایران و شمال عمان واقع شده است. مدل به‌دست آمده از تغییرات سرعت موج برشی، وجود یک ناحیه گذار بین غرب مکران و لبه شرقی زاگرس هم در سطح و هم در عمق نشان می‌دهد. یک لیتوسفر اقیانوسی معمولی در شرق دریای عمان مشاهده می‌شود که دارای ساختار سرعتی کاملاً متفاوت با لیتوسفر اقیانوسی غرب دریای عمان است. علاوه بر آن نازک­شدگی پوشش رسوبی در بخش ساحلی گوه برافزایشی مکران در شرق طول جغرافیایی 58 درجه مشاهده می‌شود. حداکثر ضخامت پوشش رسوبی در شرق فروافتادگی جازموریان قرار دارد و ضخامت پوشش رسوبی به سمت غرب این حوضه فروافتاده کاهش می‌یابد.