مقایسه استعارههای دانشآموزان دختر و پسر پایههای چهارم و هشتم درباره ریاضی
نویسندگان
1 گروه ریاضی، دانشکده علوم، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران
2 گروه ریاضی، دانشکده علوم، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران
doi
10.22034/naes.2025.535524.1732چکیده
زمینه و هدف: پژوهش حاضر با هدف شناسایی و مقایسه برخی از باورهای ریاضی دانشآموزان پایههای چهارم و هشتم با استفاده از تحلیل استعارهها انجام شد.روش: روش این پژوهش، توصیفی- پیمایشی بود و جامعه آماری آن، دانشآموزان پایههای چهارم و هشتم شهرکرد بود. نمونهای شامل 361 دانشآموز پایه چهارم و 360 دانشآموز پایه هشتم به کمک نمونهگیری تصادفی-خوشهای انتخاب شدند. از دانشآموزان خواسته شد تا با ذکر دلیل، استعارهای دربارۀ ریاضی مطرح نمایند. یافتهها: ابتدا با بررسی استعارههای دانشآموزان و دلایلی که ذکر کرده بودند، 9 مقوله شناسایی شد که مقولههایی مانند «لذتبخش»، «سودمند و کاربردی» و «آزاردهنده» نمونههایی از آنها است. سپس، با بررسی دقیقتر، برخی از باورهایی که در استعارهها نهفته شده بود، استخراج گردید. بعضی از دانشآموزان، باورهای مثبتی درباره ریاضی داشتند و آن را لذتبخش و شیرین توصیف کرده بودند، درحالیکه عدهای، دیدگاههای منفی داشتند و آن را آشفتهکننده و سخت میدانستند. تعدادی معتقد بودند، یادگیری ریاضی سودمند و ضروری است. برخی نیز بر این باور بودند که یادگیری ریاضی، استعداد ذاتی میخواهد اما تنها دانشآموزان پایه چهارم، کشف و خلق ریاضی را در انحصار نوابغ میدانستند. تعدادی از دانشآموزان پایه هشتم اعتقاد داشتند که حتی اگر از ریاضی لذت نمیبرند، باید آن را یاد بگیرند و شماری نیز موفقیت در ریاضی را وابسته به حفظ بودن فرمولها میدانستند. باورهای مثبت (مانند لذتبخش و آسان بودن) در میان دانشآموزان پایه چهارم و باورهای منفی (مانند دشوار و آزاردهنده بودن) در میان دانشآموزان پایه هشتم رواج بیشتری داشت. همچنین، مقولههای «آسان» و «متشکل از اجزا» تنها در پایه چهارم و مقوله «قانونمند» تنها در پایه هشتم ظاهر شدند. الگوهای جنسیتی حاکی از بیان باورهای مثبتتر توسط پسران و تاکید دختران بر جنبههای دشوار و اضطرابآور ریاضی بود.نتیجهگیری: به طور کلی، دانشآموزان پایه چهارم، ریاضی را لذتبخشتر توصیف کردند درحالیکه دانشآموزان پایه هشتم به سودمند و دشوار بودن آن تاکید داشتند. با وجود تفاوتهایی که بین استعارههای دانشآموزان دختر و پسر پایههای چهارم و هشتم مشاهده شد، نتایج آزمون آماری مجذورخی نشان داد که این تفاوت معنادار نبود. این یافتهها بینشهایی برای طراحی مداخلات آموزشی هدفمند، جهت بهبود باورهای ریاضی ارائه میدهند که میتواند عملکرد تحصیلی دانشآموزان را ارتقا بخشد.
