بررسی تغییرات شاخص تابش فرابنفشUV خورشیدی و ازون کلی جو در شهر تهران طی دوره 11 ساله 2023-2013

نویسندگان

1 کارشناس ارشد، گروه فیزیک فضا، مؤسسه ژئوفیزیک، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 استاد گروه فیزیک فضا، مؤسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.30499/ijg.2024.447069.1581
چکیده

هدف از پژوهش حاضر تعیین تغییرات ماهانه و فصلی تابش UV خورشیدی به‌منظور محافظت افراد در بیشینه تاثیر ازون کلی جو بر آن در منطقه تهران است. در این تحقیق، مقادیر روزانه شاخص UV خورشیدی از روش محاسباتی با استفاده از داده‌های ازون کلی جو اندازه‌گیری شده زمینی و زاویه سرسوی خورشیدی بدست آمده و سپس با داده‌های مستقیم ماهواره‌ای مقایسه شده است. نتایج این مقایسه نشان داده که طی ماه‌های مه تا ژوئیه مقادیر بدست آمده از این دو روش بهم نزدیک هستند و خطای بین آن دو کم است و درعین حال، مقادیر ماهواره‌ای کمی بیشتر از مقادیر محاسباتی بوده اند. بنابراین نتیجه و با توجه به کمبود داده‌ای اندازه‌گیری‌های زمینی ازون کلی، داده‌های ماهواره‌ای شاخص UV طی دوره بلندمدت مه تا اوت 2023-2013 بررسی شده است. نتایج این بررسی نشان داده که شاخص تابش UV طی ماه‌های فصل گرم مقایر بالایی داشته و میانگین 4 ماهه مه تا اوت 28/11و بیشینه ماهانه آن در ژوئیه مقدار 06/12محاسبه شده­است. همبستگی منفی توانی معنی‌داری بین مقادیر روزانه ازن کلی و شاخص تابش UV  طی ماه‌های گرم برقرار است)  (∝ To-1.635  و ضریب همبستگی 96/0- برای این دوره 3 ماهه مه تا ژوئیه سال‌‌های 2023-2013 محاسبه شد. مقایسه شاخص تابشUV  تهران با برخی شهرهای با ارتفاع جغرافیایی کمتر یا بیشتر از ارتفاع تهران در نزدیکی ایران نشان می‌دهد که این شاخص با افزایش ارتفاع جغرافیایی هر کیلومتر، حدود 11 درصد افزایش می‌یابد. روند بلندمدت میانگین 4 ماهه مه تا اوت شاخص UV طی سال‌های 2023-2013 افزایشی بوده است. در حدود 6/21 درصد از روزهای سال، شاخص استاندارد UV تهران بزرگتر و حدود 11 است که در رده تابش فوق العاده زیاد قرار داشته و بیشتر در ماه های ژوئن و ژوئیه رخ می‌دهد و افراد باید از لوازم محافظتی بدن در برابر تابش فرابنفش خورشید استفاده کنند.