فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

زمینه و هدف: سواد مالی به‌عنوان یک مهارت زندگی مورد نیاز برای انتخاب‌های بهتر، شناسایی فرصت‌ها و برنامه‌ریزی برای آینده دانسته شده است. این پژوهش با هدف ارائه مدل توسعه سواد مالی در دانش‌آموزان انجام شد. روش پژوهش: روش اجرای پژوهش کیفی (سنتزپژوهی) بود. حوزه پژوهش 29 مقاله پژوهشی ایرانی و خارجی در حوزه سواد مالی در طی سال‌های 1404-1397 (14 مقاله) و 2025-2017 (15 مقاله) با ملاک‌های ورود و خروج مشخص بود، روش نمونه‌گیری از نوع هدفمند و ابزار آن پرسشنامه (فرم) محقق‌ساخته بود که روایی با ضریب لاوشه و پایایی با کاپا بررسی شد. تحلیل داده‌ها بر اساس مدل Roberts و کدگذاری باز، محوری و انتخابی انجام شد. یافته‌ها: ارائه مدل توسعه سواد مالی در دانش‌آموزان نیازمند 5 بعد 14 مولفه و 42 شاخص است. بعد «آگاهی و دانش مالی» دارای 4 مولفه درک مفاهیم پایه پول و اقتصاد؛ شناخت ابزارهای مالی؛ آگاهی از ارزش زمانی پول و تورم؛ کارآفرینی و شناسایی فرصت‌های کسب‌وکار و 15 شاخص، بعد «مهارت‌ها و توانایی‌های مالی» دارای 2 مولفه بودجه‌بندی و برنامه‌ریزی مالی شخصی؛ اجتناب از ریسک‌های مالی و 6 شاخص، بعد «نگرش‌ها و باورهای مالی» دارای 3 مولفه نگرش مثبت به پس‌انداز و سرمایه‌گذاری؛ مصرف مسئولانه؛ دیدگاه آینده‌نگرانه به مسائل مالی و 8 شاخص، بعد «رفتار و تصمیم‌گیری مالی» دارای 3 مولفه مدیریت و کنترل هزینه‌ها؛ تصمیم‌گیری مالی آگاهانه هنگام خرید؛ پیشگیری از بدهی غیرضروری و 7 شاخص، بعد «آگاهی حقوقی و اخلاق مالی» دارای 2 مولفه مسئولیت‌پذیری مالی؛ شفافیت و صداقت در امور مالی و 6 شاخص بود. نتیجه‌گیری: توسعه سواد مالی در دانش‌آموزان مستلزم نگاهی جامع به پنج بعد دانشی، مهارتی، نگرشی، رفتاری و اخلاقی است. مدل ارائه ‌شده می‌تواند چارچوبی منسجم برای برنامه‌ریزی آموزشی و مداخله‌های موثر در مدارس فراهم کند. این مدل زمینه‌ساز ارتقای توانمندی‌های مالی نسل آینده و بهبود کیفیت تصمیم‌گیری‌های آنان در زندگی خواهد بود.