شناسایی و اولویتبندی مؤلفههای مؤثر بر هویت حرفهای حسابداران در صورت دیجیتالیشدن حرفه با استفاده از رویکرد مدلسازی ساختاری تفسیری
نویسندگان
1 دانشیار، گروه حسابداری، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران
2 دانشجوی دکتری، گروه حسابداری، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران.
3 استادیار، گروه حسابداری، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران.
doi
10.22059/acctgrev.2025.392702.1009091چکیده
هدف: هدف این پژوهش، تعیین مؤلفهها و شاخصهای هویت حرفهای حسابداران و دیجیتالیشدن حرفۀ حسابداری با استفاده از مرور جامع مجموعهای از مقالههای علمی منتشر شده در سطح بینالمللی و بررسی تناسب این شاخصها با شرایط بومی کشور و جامعۀ حسابداران و درنهایت اولویتبندی آنهاست. روش: این پژوهش از نظر هدف اکتشافی و برحسب روش تحقیق، آمیخته (کیفی و کمی) است و از روشهای تحلیل محتوا، روش دلفی فازی و تکنیک ساختاری تفسیری بهره برده است. ابتدا بهمنظور شناسایی شاخصهای مؤثر بر هویت حرفهای حسابداران، در صورت دیجیتالیشدن حرفه، از روش تحلیل محتوا استفاده شد؛ بنابراین برای تعیین و ارزیابی مقالههای حوزۀ تحقیق، روش مرور نظاممند بهکار گرفته شد. اسناد و مقالات مرتبط با هویت حرفهای حسابداران و دیجیتالیشدن حرفۀ حسابداری که در بازۀ زمانی ۱۹۸۳ تا ۲۰۲۴ در پایگاههای علمی خارجی و از سال ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۳ در پایگاههای علمی داخلی منتشر شدهاند، بررسی شدند. از میان انبوه مقالههای اولیه، ۵۵ مقاله با روش پریزما شناسایی و در نهایت ۱۰۲ شاخص استخراج شد. سپس با بهرهگیری از روش دلفی فازی و کسب اجماع خبرگان، ۱۵ شاخص متناسب با شرایط ایران معرفی شد. در آخر، از طریق تکنیک ساختاری تفسیری و با تشکیل ماتریس دستیابی، لایههای مؤثر بر هویت حرفهای حسابداران در صورت دیجیتالیشدن حرفه بررسی شد تا معین شود که چگونه میتوان هویت حسابداران را در زمینۀ حرفهای و عملی در دنیای دیجیتال حفظ کرد. یافتهها: در این پژوهش، تحلیل احساسات و همافزایی، مهمترین و اثرگذارترین شاخصهای مؤثر در هویت حرفهای حسابداران در صورت دیجیتالیشدن حرفۀ حسابداری تعیین شد. بدیهی است که با پیشرفت تکنولوژی و افزایش تعاملات دیجیتال، تحلیل احساسات به ابزاری ضروری برای حسابدارانی تبدیل میشود که میخواهند هویت حرفهای خود را در محیطی پویا و رقابتی حفظ کنند و آن را توسعه دهند. این امر هم به نفع خود حسابدار و هم به نفع مشتریان و کل جامعه حرفهای خواهد بود. همافزایی نیز در هویت حرفهای حسابداران نقش بسیار مؤثری دارد. بدون همافزایی در حرفۀ حسابداری، نمیتوان زمینۀ پذیرش دیجیتالیشدن را در گروه حرفهای حسابداری ایجاد کرد. همافزایی میزان درجۀ وفاداری و تعهد و اعتماد متقابل را بین حسابداران و شرکتها و جامعه بهوجود میآورد. تأثیرپذیرترین و کماهمیتترین شاخصهای مدنظر از دیدگاه خبرگان، عبارت بودند از: نقش پیشنیازهای حسابداران، مزایا و موانع بهکارگیری دیجیتالیشدن، اطلاعات پایه، تصویر، کلیشه، نگرش به دیجیتالیشدن و اثرهای دیجیتالیشدن در حوزۀ حسابداری. نتیجهگیری: با توجه به مدل ارائه شده در این پژوهش و سطحبندی انجام شده، نتایج نشان میدهد که دیجیتالیشدن در صورتی که بهدرستی مدیریت شود، میتواند به افزایش همافزایی و تحلیل احساسات در حرفۀ حسابداری منجر شود. از یک سو افزایش تحلیل احساسات میتواند به حسابداران کمک کند تا بهتر درک کنند که عموم مردم و ذینفعان چه احساسی به آیندۀ حرفۀ حسابداری دارند و از سوی دیگر، همکاری حسابداران با متخصصان، مشتریان و سایر ذینفعان هموارتر میشود. این اطلاعات به حسابداران و سازمانهای حرفهای کمک میکند تا استراتژیهای مناسبی را برای مواجهه با چالشها و بهرهبرداری از فرصتها تدوین کنند.
