فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تمرکز خدمات و امکانات رفاهی در کلان‌شهرهای ایران سبب مهاجرت گسترده از سکونتگاه‌های کوچک و در نتیجه تشدید تراکم جمعیت در این مناطق شده است. این تمرکز نه‌تنها موجب فشار فزاینده بر منابع محیط‌زیستی می‌شود، بلکه خطراتی مانند افزایش آسیب‌پذیری در برابر حوادث طبیعی، بحران‌های امنیتی و کاهش کیفیت زندگی شهری را نیز به دنبال دارد. در چنین شرایطی، ضرورت طراحی سیاست‌های بازتوزیع جمعیت و کاهش فشار بر کلان‌شهرها بیش از پیش احساس می‌شود. هدف پژوهش حاضر ارائه راهکارهای سیاستی برای مدیریت مهاجرت و توزیع متوازن جمعیت در سراسر کشور است. در این مطالعه، تصمیم‌گیری‌ها بر مبنای ظرفیت زیست‌پذیری هر منطقه صورت گرفته تا میان جمعیت، منابع و زیرساخت‌ها تناسب برقرار گردد. بر اساس این رویکرد، پیشنهاد می‌شود از بازخوردهای منفی همچون هزینه‌بر کردن سکونت در کلان‌شهرها برای کنترل رشد جمعیت استفاده شود و هم‌زمان بازخوردهای مثبت نظیر سیاست‌های مالیاتی حمایتی، وام‌های کم‌بهره و مشوق‌های دولتی برای تسهیل مهاجرت معکوس به کار گرفته شود. نتایج پژوهش نشان می‌دهد موفقیت این سیاست‌ها مستلزم توجه به حکمرانی تطبیقی، رفاه مبتنی بر ظرفیت زیست‌پذیری و توسعه زیرساخت‌های مقصد مهاجرت است. بدین ترتیب، مطالعه حاضر چارچوبی عملی برای کاهش تمرکز جمعیت در کلان‌شهرها و ارتقای پایداری اجتماعی و زیست‌محیطی در مقیاس ملی ارائه می‌دهد.