پیش بینی رفتار‌های پرخطر بر اساس عواطف مثبت و منفی سبک‌های هویت و تفکر انتقادی در دانش‌آموزان متوسطه دوم شهر شیراز

نویسندگان

1 روانشناسی تربیتی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد مرودشت، ایران

2 موسسه آموزش عای آپادانا، شیراز، ایران

doi
10.22034/naes.2025.532857.1723
چکیده

زمینه و هدف: پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش عواطف مثبت و منفی، سبک‌های هویت و تفکر انتقادی در پیش‌بینی رفتار‌‌‌‌های پرخطر انجام شد. روش پژوهش: پژوهش حاضر کمی و از نوع همبستگی است. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه دانش‌آموزان دوره دوم متوسطه شهر شیراز در سال تحصیلی 1404-1403 است. 187 نفر از این افراد با روش نمونه‌گیری تصادفی خوشه‌ای چند مرحله‌ای انتخاب شدند. داده‌ها از طریق پرسشنامه‌های مقیاس رفتار‌های پرخطر نوجوانان ایرانی (زاده‌محمدی، 1390)، مقیاس عواطف مثبت و منفی (واتسون و تلگن، 1988)، سبک‌های هویت (برزونسکی، 1989) و تفکر انتقادی (ریکتس، 2003) جمع‌آوری و مورد تحلیل آماری قرار گرفتند. یافته‌ها: نتایج حاصل از رگرسیون چندگانه نشان داد که عواطف منفی به صورت مثبت قادر به پیش‌بینی رفتار‌‌های پرخطر می‌باشد و بین عاطفه مثبت با رفتار‌‌‌های پرخطر رابطه معناداری یافت نشد. همچنین، سبک هویت اطلاعاتی و سبک تعهد هویت به صورت منفی، سبک هویت اجتنابی-سردرگم به صورت مثبت قادر به پیش‌بینی رفتار‌‌های پرخطر می‌باشند و بین سبک‌ هویت هنجاری با رفتار‌های پرخطر رابطه معناداری یافت نشد. علاوه بر‌ این، از بین ابعاد تفکر انتقادی، بعد خلاقیت به صورت منفی قادر به پیش‌بینی رفتار‌های پرخطر می‌باشد و میان ابعاد بلوغ شناختی و درگیری ذهنی با رفتار‌‌‌های پرخطر رابطه معناداری یافت نشد. نتیجه‌گیری: این یافته‌ها بر نقش محافظتی سبک‌های هویت و خلاقیت، و نقش خطرزای عواطف منفی در گرایش به رفتار‌های پرخطر تاکید دارد.