تحلیل روند تحقیقات جهانی درباره نانوذرات هوا و ناباروری در دو دهه اخیر: رویکرد علم‌سنجی و نقشه‌برداری موضوعی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه سلامت جمعیت، پژوهشکده حکمرانی جمعیت و خانواده، دانشگاه جامع امام حسین(ع)، تهران، ایران

2 استادیار، گروه جامعه‌شناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه اراک، اراک، ایران

3 دانشجوی دکتری نانوبیوتکنولوژی، دانشگاه جامع امام حسین (ع)، تهران، ایران

doi
چکیده

در پژوهش حاضر، تحقیقات جهانی درباره تأثیر نانوذرات هوا بر ناباروری در دو دهه اخیر (2000-2024) با استفاده از رویکرد علم‌سنجی و نقشه‌برداری موضوعی تحلیل شد. مطالعات نشان می‌دهند که از دهه 2000، تمرکز اولیه بر مکانیسم‌های سمیت حاد نانوذرات، مانند استرس اکسیداتیو و آسیب به DNA، بوده است. با پیشرفت فناوری و افزایش نگرانی‌های زیست‌محیطی، در دهه دوم (2010-2020)، توجه به اثرات مزمن و بین‌نسلی، به‌ویژه بر کیفیت اسپرم و سلامت جنین، افزایش یافت. نقشه‌برداری موضوعی سه خوشه اصلی را شناسایی کرد: خوشه مکانیسم‌های سمی (استرس اکسیداتیو و آپوپتوز)، خوشه مطالعات حیوانی (تأثیر بر اسپرم و بیضه)، و خوشه پژوهش‌های انسانی (اختلالات هورمونی و ناباروری). تحلیل علم‌سنجی حاکی از رشد انتشارات، به‌ویژه در اروپا و آسیا است. با این حال، شکاف‌هایی در بررسی اثرات بر زنان، پیامدهای بلندمدت، و راهکارهای محافظتی (مانند آنتی‌اکسیدان‌ها) مشاهده شد. این تحلیل بر ضرورت توسعه چارچوب‌های نظری جامع، استانداردسازی پروتکل‌های ارزیابی سمیت، و سیاست‌گذاری برای کاهش مواجهه با نانوذرات تأکید دارد..