فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

برای بررسی اقلیم‌شناسی و شناسایی چشمه­های موثر بر رخداد گردوخاک در منطقه تهران در ماه‌های مختلف سال از داده‌های بازتحلیل MERRA-2 با تفکیک افقی 625/0×5/0 درجه طی دوره 1980-2022 استفاده شده ­است. نتایج نشان داد که غلظت‌ جرمی گردوخاک سطحی در منطقه تهران در اواخر بهار و اوایل تابستان، به ویژه در ماه ژوئیه به بیشترین مقدار خود می‌رسد. شار نهشت خشک در ماه‌های آوریل و می، و شار نهشت تر در ماه‌های مارس و آوریل در تهران بیشینه است. شار گسیل گردوخاک در منطقه تهران در بهار و تابستان بیشتر از دو فصل دیگر است و بیشینه مقدار آن در ماه‌های ژوئن و ژوییه رخ می‌دهد که با بیشینه شار گسیل گردوخاک در منطقه دشت کویر هم‌زمان است. منطقه ورامین تنها چشمه گردوخاک قابل شناسایی توسط داده‌های MERRA-2 در منطقه تهران است. در این منطقه در تابستان میزان شار گسیل گردوخاک از میزان نهشت آن بیشتر است. چشمه‌های احتمالی گردوخاک  بر اساس قرارگیری در مسیر سامانه‌های غربی، میزان شار گسیل گردوخاک بالاتر نسبت به مناطق اطراف و قرارگیری در  منطقه تهران  تعیین شده‌اند: 1- منطقه غرب خاورمیانه؛ 2- منطقه دشت کویر؛ 3- چشمه‌های درون منطقه تهران. در همه این مناطق شار گسیل گردوخاک و غلظت جرمی گردوخاک سطحی در اواخر بهار و در تابستان، بویژه در ماه‌های ژوئن و ژوییه به بیشینه مقدار خود می‌رسد. بررسی همبستگی بین شار گسیل گردوخاک در چشمه‌های احتمالی و غلظت جرمی گردوخاک در منطقه تهران نشان داد که در بیشتر ماه‌های سال، بویژه در زمستان و اوایل بهار (ژانویه-آوریل) منطقه غرب خاورمیانه کانون‌ اصلی وقوع گردوخاک در منطقه تهران است. در تابستان و اوایل پاییز (ژوئن-اکتبر)، علاوه بر چشمه‌های گردوخاک خارج از ایران، دشت کویر و چشمه‌های واقع در منطقه تهران به کانون‌های اصلی گردوخاک اضافه می‌شوند.