فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

گستره زنجان ناحیه‌ای در فلات ایران است که بخشی از دگرریختی فعال ناشی از هم‌گرایی عربی – اوراسیا را در میان دو کوهزاد البرز و زاگرس در خود جای می‌دهد. گسله شمال زنجان با بریدن کوه‌های طارم، گسترش رو به غرب کوهستان البرز را محدود کرده، با درازای نزدیک به 60 کیلومتر از کوه­های سلطانیه در جنوب زنجان‌رود تا شمال شهر زنجان ادامه دارد. نبود لرزه‌خیزی تاریخی مستند و زمین‌لرزه‌های دستگاهی با بزرگای بیش از 5/4 از ویژگی‌های لرزه‌زمین‌ساختی این گسله با آثار فعالیت زمین‌شناسی انکارناپذیر است. ما در این پژوهش تلاش داریم با تلفیق روش‌های ریخت‌زمین‌ساختی و داده‌های سنجش‌از‌دور در کنار بازدید‌های میدانی، شواهد مربوط به فعالیت لرزه‌ای این گسله را در گذشته چند هزار ساله بررسی کنیم. نقشه ریخت‌زمین‌ساختی گسلش کواترنری بر مبنای تحلیل تصویرهای ماهواره‌ای آرشیوی گوگل ارث، SASPlanet، تصاویر ماهواره‌ای KH9 دهه‌‌های 70 و 80 میلادی (پیش از گسترش شهر زنجان) و مدل‌های رقومی زمینی 50/12 متری ALOSPALSAR و 30 متری SRTM بررسی شده و پس از انتخاب محل‌های مناسب، تصاویر ارتوگرافیک و مدل رقومی ارتفاعی پهپادمبنا برای بررسی آثار زمین­لرزه­های دیرینه و کهن به کار گرفته شده است. این گسله با یک الگوی ساختاری پیچیده از سه بخش جنوبی، میانی و شمالی تشکیل شده و سازوکار اصلی آن فشاری راست‌بر است. جابه‌جایی‌های میانگین 1/1 متری (ترکیبی از جابه‌جایی‌های افقی و شاقولی) تک‌رویدادی، رویداد زمین‌لرزه‌های با بزرگای 7/6 تا 0/7 را در تاریخچه فعالیت هولوسن این گسله نشان می‌دهد. این پژوهش نمونه‌ای از کارآیی روش‌های فتوگرامتری نوین در بررسی رفتار زمین‌لرزه‌ای گسله‌ها در نواحی قاره‌ای با آهنگ دگرریختی آرام است.