ارزشیابی تطبیق‌پذیر و تخمین سطح دانش با استفاده از مدل دانش و به کمک شبکه بیزی

نویسندگان

1 آزمایشگاه فنّاوریهای پیشرفته در آموزش الکترونیکی دانشگاه صنعتی امیرکبیر،تهران،ایران

2 دانشکده مهندسی کامپیوتر و فنّاوری اطالعات، دانشگاه صنعتی امیرکبیر،تهران،ایران

doi
10.22061/tej.2009.1324
چکیده

در سیستم‌های مدیریت یادگیری1 همواره ارزشیابی میزان دانش یادگیران بعنوان یک مسأله مهم مطرح است. روش‌های ابتدایی ارزشیابی دانش یادگیران تنها به محاسبه امتیاز کسب شده در آزمون‌هایی بسنده می‌کنند که سؤالات آنها به صورت ماشینی قابل تصحیح باشند. مشکلی که در اینجا ممکن است رُخ دهد پاسخ‌دهی صحیح به صورت تصادفی توسط کاربر بدون داشتن دانش کافی2، و یا پاسخ‌دهی اشتباه بر اثر عدم دقت3 با وجود برخورداری از دانش کافی می‌باشد. از طرف دیگر به منظور بهبود فرایند یادگیری لازم است که نتایج آزمون‌ها به صورت تفصیلی و با تعیین نقاط ضعف و قوت کاربر مشخص شود، و بنا بر این فقط یک امتیازدهی کلی برای ارزشیابی دانش کاربر کافی نمی‌باشد. برای بدست آوردن سطح دانش کاربر به صورت تفکیک‌شده لازم است در مواردی که سؤالات چند مفهوم را مورد پرسش قرار می‌دهند تشخیص دهیم ضعف در دانستن کدام مفهوم آموزشی عامل پاسخ نادرست کاربر شده است4. در این پژوهش روشی بهبود‌یافته برای ارزشیابی دانش یادگیران ارائه شده است. در این روش مفاهیم آموزشی با استفاده از یک ساختار سلسله مراتبی اهداف آموزشی مدل‌سازی می‌شوند و از مدل دانش یادگیرنده برای تخمین میزان دانش او استفاده می‌شود. این مدل مبتنی بر شبکه‌های بیزی5 است و با در نظر گرفتن ساختار اهداف آموزشی ارائه شده است. در روش پیشنهادی برای ارزشیابی یادگیرنده از سؤالاتی استفاده شده است که با توجه به اهداف آموزشی تهیه شده و پس از سطح‌بندی بر اساس میزان پیچیدگی به کار گرفته شده‌اند. در این پژوهش با ارائه الگوریتمی‌جدید برای روزآمد کردن گره‌ها در شبکه بیزی، تا حد امکان تأثیر پاسخ‌های صحیح تصادفی و نیز پاسخ‌های غلط ناشی از عدم دقت، در ارزیابی نهایی کاهش یافته‌اند. در نهایت با بکارگیری مدل دانش ارائه شده و استفاده از ساختار اهداف آموزشی سلسله مراتبی راه حل مؤثری برای سه مسئلة مطرح در ارزشیابی یادگیران  یعنی پاسخ‌های صحیح تصادفی، پاسخ‌های غلط ناشی از عدم دقت، و تشخیص ضعف‌های یادگیرنده، ارائه شده است.