بازخوانی وجود و ماهیت عقل در اثولوجیا.
نویسندگان
1 دانشیار گروه فلسفه و حکمت اسلامی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
doi
10.22061/orj.2023.2060چکیده
مسئلۀ تمایز وجود و ماهیت در فلسفۀ اسلامی بطور آشکار مطرح شده است؛ اما درمورد ریشههای طرح این مسئله اختلافنظر وجود دارد. این نوشتار مدعا بر این است در اثولوجیا در مبحث «عقل» میتوان رگههایی از طرح «مسئلۀ تمایز وجود و ماهیت» را یافت. در میمر پنجم اثولوجیا اصطلاح «ماهو» را با «لم هو» در عقل یکی میداند و آنرا در موجودات دیگر در مقابل و متمایز از هم میداند. پرسش این است یکی دانستن «ماهو» و «لم هو» در عقل به چه معناست؟ آیا میتوان از دو اصطلاح «ماهو» و«لمهو» در اثولوجیا در مبحث عقل تلقی «وجودی» داشت که بتوان ریشۀ مسئلۀ تمایز «وجود و ماهیت» را در آن بررسی کرد؟ در این نوشتار برآنیم این مسئله را از حیث مفهومی-مصداقی و ابداع بررسی کنیم. از حیث مفهوم از طریق تعریف، و مصادیق آن در عالم عقل و ماده آنرا تبیین کنیم و از حیث ابداع هم با ابداع دفعی و تام مسئله را بررسی کنیم. براین اساس لازم است ابتدا اصطلاح و واژگانی که برای «وجود» و «ماهیت» در اثولوجیا بکار رفته است و تلقیای که این کتابها از «وجود» و «ماهیت» دارند را تبیین کنیم سپس به بررسی «لم هو» و «ماهو» و مسئلۀ وجود و ماهیت در عقل از حیث مفهوم و مصداق بپردازیم. روش این پژوهش توصیفی-تحلیلی است.
