فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: با توجه به آزادی عمل نسبی حسابرس در انتخاب عبارت‌ها و کلمه‌های به‌کار رفته در نگارش بندهای تأکید بر مطلب خاص و همچنین، نظر به تعاملات بین حسابرس و مدیران صاحب‌کار، در تعیین موضوع و جمله‌بندی به‌کار رفته در بندهای مذکور، در این پژوهش رابطۀ بین توانایی مدیریت با لحن بندهای تأکید بر مطلب خاص گزارش حسابرسی بررسی شده است. هدف این پژوهش، فراهم آوردن شواهدی در رابطه با بهره‌‎‎برداری حسابرس از لحن گزارش حسابرسی، برای انتقال پیام و دیدگاه خود دربارۀ اقلام صورت‌های مالی به استفاده‌کنندگان از گزارش‌ها و تأثیر ویژگی‌های صاحب‌کار و مدیران آن بر لحن گزاش حسابرس است.روش: در پژوهش حاضر به‌منظور تحلیل لحن، ۲۱۰۴ بند تأکید بر مطلب خاص گزارش حسابرسی مربوط به ۱۷۹ شرکت پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار، طی دورۀ زمانی ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۲، بر مبنای رویکرد NLP، از واسط برنامه‌نویسی مدل زبانی جی‌پی‌تی ۴ (GPT-4 API) با بهره‌گیری اسکریپت توسعه‌یافته در زبان برنامه‌نویسی پایتون استفاده شده است. اسکریپت پایتون و پرامپ جی‌پی‌تی، به‌نحوی تنظیم شده‎ است که خروجی آن، درصدهای مثبت، منفی و خنثی بودن هر بند و طبقه‌بندی کلی آن بند در یکی از سه گروه مثبت، منفی یا خنثی است. برای سنجش کارایی شرکت و توانایی مدیران از مدل دمرجیان، لو و مک‌وی (۲۰۱۲) استفاده شده‎ و فرضیه‎ پژوهش با استفاده رگرسیون‌های توبیت و لجستیک آزمون شده است.یافته‌ها: نتایج به‌دست‌آمده نشان می‌‎دهد که لحن بندهای تأکید بر مطلب خاص گزارش حسابرس در ۳۱درصد موارد «منفی» و در ۱۰درصد موارد «مثبت» (در مجموع در ۴۱درصد موارد غیر خنثی) ‎طبقه‌بندی می‌شود. نتایج حاصل از برآورد مدل‌های رگرسیونی نشان می‌دهد که حسابرسان در رابطه با شرکت‌های با کارایی بالاتر، از لحن منفی کمتری استفاده می‌کنند و لحن بند تأکید بر مطلب خاص این دسته از شرکت‌ها، اغلب جهت‌گیری خنثی دارد. در مقابل، حسابرسان در مواجهه با مدیران با توانایی بالا، بیشتر از لحن منفی استفاده می‌کنند و به استفاده از لحن خنثی تمایل کمتری دارند. درنهایت، سازمان حسابرسی و مؤسسۀ حسابرسی مفید راهبر، در مقایسه با سایر مؤسسه‌های حسابرسی، از لحن منفی بیشتری در بندهای تأکید بر مطلب خاص استفاده می‌کنند.نتیجه‌گیری: رابطۀ معکوس و معنادار لحن منفی بندهای تأکید بر مطلب خاص با کارایی شرکت، به این معناست که حسابرسان در رابطه با شرکت‌های با کارایی بالاتر، برآورد خود از ریسک تحریف در گزارشگری مالی را کاهش می‏‌دهند و درنتیجه برای پوشش در مقابل ریسک‌های احتمالی آتی، به استفاده از لحن منفی در بندهای تأکید بر مطلب خاص در گزارش حسابرسی، احساس نیاز کمتری می‌کنند. در مقابل، حسابرسان در مواجهه با مدیرانی که توانایی بیشتری از خود نشان می‌دهند، احتمال ریسک بروز رفتار فرصت‌طلبانه در گزارشگری مالی را افزایش می‌دهند و درنتیجه با استفاده از لحن منفی بندهای تأکید بر مطلب خاص، ضمن انتقال پیام مدنظر به استفاده‌کننده از اطلاعات، برای خود پوششی در مقابل ریسک‌های احتمالی آتی ناشی از رفتار فرصت‌طلبانه مدیریت فراهم می‌آورند. به‌طور کلی، نتایج این پژوهش شواهدی در رابطه با استفاده حسابرس از لحن در بندهای تأکید بر مطلب، به‌‏عنوان ابزاری برای انتقال دیدگاه خود دربارۀ اطلاعات مندرج در صورت‌‌های مالی، ارزیابی رفتار مدیران شرکت‌ها در گزارشگری مالی و ایجاد پوشش در مقابل ریسک‌‎های گزارشگری مالی صاحب‏‌کاران فراهم می‌آورد.