منبع کنترل درونی حسابرسان و تعهد حرفهای: آیا بهزیستی روانشناختی مهم است؟
نویسندگان
1 استادیار، گروه حسابداری، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.
doi
10.22059/acctgrev.2025.386069.1009049چکیده
هدف: همواره تعهد حرفهای حسابرسان، یکی از عوامل بسیار مهم در معرفی جایگاه مهم حسابرسی در جامعه و نیز اعتلا و رشد و توسعۀ حرفۀ حسابرسی بوده است. امروزه با توجه به رسواییهای مالی متعددی که در سراسر دنیا رخ میدهد، تعهد حرفهای حسابرسان بیش از قبل اهمیت پیدا میکند. یکی از مواردی که میتواند بر تعهد حرفهای حسابرسان اثرگذار باشد، ویژگیهای فردی آنها، مانند منبع کنترل درونی است. همچنین نقش مهم مسائل روانشناختی نیز در این موضوع مهم، مؤثر است که یکی از آنها، بهزیستی روانشناختی است. هدف این پژوهش، بررسی نقش میانجی بهزیستی روانشناختی حسابرسان در ارتباط میان منبع کنترل درونی و تعهد حرفهای آنهاست. روش: این پژوهش از حیث ماهیت، جزء پژوهشهای کاربردی و از دیدگاه روش، توصیفی ـ پیمایشی است و با توجه به اینکه در محیط واقعی، یعنی سازمان حسابرسی و مؤسسههای حسابرسی انجام شده است، از نوع پژوهشهای میدانی بهشمار میآید. بهمنظور آزمون فرضیههای پژوهش، از مدلهای رگرسیون چندگانه و برای بررسی نقش متغیر میانجی (بهزیستی روانشناختی) از آزمون سوبل استفاده شده است. جامعۀ آماری پژوهش، حسابداران رسمی شاغل در سازمان حسابرسی و مؤسسههای حسابرسی و شاغل انفرادی هستند. مطابق با اطلاعات درج شده در سایت جامعۀ حسابداران رسمی ایران، تعداد جامعۀ آماری ۱۹۸۴ نفر بوده است. جمعآوری دادهها با استفاده از ابزار پرسشنامه انجام گرفت که در نهایت ۲۴۷ پرسشنامه جمعآوری شد. یافتهها: نتایج پژوهش نشان میدهد که منبع کنترل درونی حسابرسان بر تعهد حرفهای آنها تأثیر مثبت و معناداری دارد. علاوهبراین، بهزیستی روانشناختی بهعنوان یک متغیر میانجی، ارتباط مثبت بین منبع کنترل درونی حسابرسان و تعهد حرفهای آنها را تقویت میکند. به عبارت دیگر، نتایج پژوهش نشان داد که علاوهبر تأثیر مستقیمی که منبع کنترل درونی بر تعهد حرفهای حسابرسان دارد، از طریق بهزیستی روانشناختی نیز بر تعهد حرفهای تأثیر غیرمستقیمی میگذارد. نتیجهگیری: نتایج پژوهش حاکی از تأثیر مثبت منبع کنترل درونی بر تعهد حرفهای حسابرسان است. همچنین نقش مثبت بهزیستی روانشناختی، در تقویت این رابطه تأیید شد. این نتایج نشان میدهد که حسابرسان دارای منبع کنترل درونی، از درجۀ بالاتری از بهزیستی روانشناختی برخوردارند و این حس خوشایند درونی، به افزایش تعهد حرفهای آنها منجر میشود. نتایج پژوهش بر اهمیت توجه به مسائل روانشناختی و تفاوتهای فردی در زمان استخدام حسابرسان یا اعطای پروانه به حسابداران رسمی تأکید دارد. متقاضیان کار در حرفۀ حسابرسی، در بدو استخدام باید از نظر ویژگیهای فردی و روانشناختی، بهطور دقیق ارزیابی شوند. این ارزیابی در زمان استخدام، میتواند ضمن کمککردن به تعهد حرفهای و رشد و پیشرفت حرفۀ حسابرسی، از بروز مشکلات احتمالی آتی جلوگیری کند. با توجه به اینکه تعهد حرفهای حسابرسان، از چالشهای مهم حرفۀ حسابرسی است، نتایج چنین پژوهشهایی میتواند توسط سیاستگذاران و همچنین مجریان حسابرسی صورتهای مالی در کشور، یعنی سازمان حسابرسی و مؤسسههای حسابرسی عضو جامعۀ حسابداران رسمی استفاده شود.
