واکاوی سازوکار رخداد مخاطره برف‌های سنگین جلگه‌ی گیلان در نیم سده اخیر

نویسندگان

1 اداره کل هواشناسی گیلان

2 دانشگاه فردوسی مشهد

3 دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران

4 اداره کل هواشناسی گیلان

5 اداره کل هواشناسی گیلان

doi
10.22067/geo.v3i1.25371
چکیده

به‌منظور مطالعه سازوکار همدیدی و دینامیکی بارش‌های سنگین برف در حاشیه جنوب‌غربی دریای کاسپین‌، برای دوره آماری 50 ساله (2012-1963) مجموعاً 80 روز همراه با بارش سنگین برف در 36 موج بارش شناسایی گردید. نتایج نشان می‌دهد، بارش‌های فوق، ماحصل شکل‌گیری دو الگوی مجزای واچرخندهای سطحی با منشأ ‌قاره‌ای و اقیانوسی به‌تنهایی و یا به‌صورت جفت شده با چرخندهای عرض‌های پایین‌تر که حامل شارهای گرما و رطوبت هستند، می‌باشند که در ترازهای میانی وردسپهر با حرکت مداری امواج غربی همراهی می‌کنند. شدت عملکرد براساس عواملی مانند محل شکل‌گیری، استقرار و نحوه گسترش توده‌هوا در سطح زمین، تقویت یا کاهش فشار مراکز چرخندی و واچرخندی، ‌تغییرات پراسنج‌های دینامیکی (نظیر ‌تاوایی، سرعت قائم، همگرایی) ناشی از واداشت‌ کوهساری و عوامل ترمودینامیکی حاصل از استقرار و عبور از روی منابع آبی (‌واداشت شارهای سطحی)در طول فعالیت سامانه‌ها و تغییرات میدان باد به‌ویژه سرعت عبور امواج غربی در وردسپهر میانی‌، مرتبط دانست. برش قائم میدان باد نشان‌دهنده شکل‌گیری منطقه همگرایی در حد واصل دره شاهرود تا شمال دره منجیل و محل دلتای سفیدرود در لایه‌های زیرین وردسپهر است.