فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: طی سال‌های گذشته صندوق‌های بازنشستگی از لحاظ پایداری با مشکلاتی مواجه شده‌اند. با وجود این، استراتژی‌های برون‌رفت از شرایط ناپایداری، به‌صورت علمی بررسی نشده است؛ بنابراین مسئلۀ پیش‌رو، شناخت پیشران‌های مؤثر بر پایداری مالی صندوق‌های بازنشستگی، تحلیل و فهم روابط میان آن‌ها، شناسایی حوزه‌های اقدام و ارائۀ راهبرد و برنامه‌های برون‌رفت از ناپایداری مالی با توجه به سناریوهای متصور از آینده است. روش: پژوهش حاضر از منظر هدف، کاربردی و از لحاظ ماهیت، ترکیبی و به‌روش پیمایشی و اکتشافی اجرا شده است. برای پاسخ به مسئله، تأثیرگذاری و تأثیرپذیری پیشران‌ها با روش تحلیل ساختاری و نتایج، نرم‌افزار میک‌مک تعیین شد. با تعیین پیشران‌های بااهمیت و دارای عدم قطعیت، بر اساس الگوی شوارتز، سناریوهای آتی استخراج شدند. با انجام تحلیل محتوای نتایج مصاحبه با خبرگان و مرور ادبیات، حوزه‌های اقدام و سیاست‌گذاری صندوق‌های بازنشستگی بررسی و با ترکیب اقدام‌ها، استراتژی‌ها حاصل شد. با به‌کارگیری نرم‌افزار متلب، سیستم استنتاج فازی و بر اساس روش‌های شش‌گانۀ برنامه‌ریزی پابرجا، استراتژی‌های پابرجا برای بهبود پایداری مالی تعیین شدند. یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که وجود تحریم‌ها و تنش‌های اقتصادی، نظامی و استقلال صندوق‌ها از دولت، دو پیشران اصلی پایداری مالی صندوق‌هاست و بر پایداری مالی و سایر پیشران‌ها بیشترین تأثیرگذاری را دارند. تحلیل ریخت‌شناسی این دو پیشران، به ایجاد ۹ سناریو منجر می‌شود که ممکن است در آینده پیش روی صندوق‌ها بازنشستگی قرار گیرد. نتایج پژوهش دربرگیرندۀ ۱۰ حوزۀ اقدام استراتژیک است که به شناسایی ۳۲ استراتژی مختلف و ۱۰ پایگاه دانش منجر می‌شود. با به‌کارگیری سیستم استنتاج فازی و تحلیل پایگاه دانش، داده‌های لازم برای تحلیل پابرجایی استراتژی‌ها حاصل شد. استراتژی‌ها برای خروج از بحران ناپایداری مالی بر اساس تحلیل نتایج روش‌های شش‌گانه پابرجایی ارزیابی شد. استراتژی منتخب شامل اصلاح و بهبود پارامترهای مؤثر بر تعهدات صندوق‌های بازنشستگی، استفاده از نظام چندستونی، اتصال نظام بازنشستگی به سیستم مالیاتی، ایجاد طرح‌های بیمه‌پردازی و پوشش فراگیر جمعیت (ازجمله جمعیت مهاجر) برای مشارکت در طرح‌های بازنشستگی و بیمه‌پردازی، واگذاری مدیریت سرمایه‌گذاری صندوق‌ها به نهادهای مالی به‌منظور افزایش سودآوری است. نتیجه‌گیری: تحلیل ساختاری پیشران‌ها بیانگر اهمیت متغیرهای کلان اقتصادی و شیوۀ حکمرانی صندوق‌هاست. علاوه‌بر تأثیرگذاری این دو بُعد بر پایداری، سایر پیشران‌ها را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد بنابراین، در تصمیم‌گیری‌ها، بایستی روابط بین پیشران‌ها مدنظر قرار گیرد. از طرفی این ابعاد بیشتر تحت تأثیر سیاست‌های کلان کشور است و سناریوهای متصور آتی را به‌شدت تحت تأثیر قرار می‌دهد. بازنگری در این خصوص، بر عملکرد صندوق‌ها اثر مثبتی خواهد داشت. صندوق‌های بازنشستگی برای خروج از ناپایداری مالی، باید اقدام‌های گسترده‌ای در حوزه‌های تدوین طرح‌های بازنشستگی جدید، تأمین مالی از منابع پایدار و بهبود بازده سرمایه‌گذاری‌ها انجام دهند. قوانین و مقررات حوزۀ نظام بازنشستگی باید توسط نهادهای ذی‌ربط بازنگری و در تصمیم‌گیری‌های مالی استقلال صندوق‌ها لحاظ شود. به‌دلیل درهم تنیدگی آثار اجتماعی و اقتصادی صندوق‌های بازنشستگی، انجام هرگونه اصلاح یا اتخاذ هر استراتژی در این حوزه، باید بااطلاع کامل ذی‌نفعان و اندازه‌گیری اثرهای پیدا و پنهان آن صورت پذیرد تا بهترین نتیجه حاصل شود.