تحلیل پدیدارشناسی فضای حاکم بر آموزش حسابداری بخش عمومی از دیدگاه دانشآموختگان رشتۀ حسابداری بخش عمومی
نویسندگان
1 استادیار، گروه حسابداری، دانشکدۀ اقتصاد و مدیریت، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.
2 کارشناس ارشد، گروه حسابداری، دانشکدۀ اقتصاد و مدیریت، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.
doi
10.22059/acctgrev.2024.376898.1008957چکیده
هدف: موضوع آموزش حسابداری بخش عمومی، در زمرۀ مطالعات چندوجهی قرار دارد که در ادبیات حسابداری کمتر به آن پرداخته شده است؛ در حالی که این موضوع، بر پیشبرد اهداف بخش عمومی تأثیر زیادی دارد. بهدلیل ضرورت ایجاد جایگاه مناسب برای حسابداری بخش عمومی در ایران، گرایش حسابداری بخش عمومی، برای نخستینبار، از سال ۱۳۹۷ به مقطع تحصیلات تکمیلی رشتۀ حسابداری افزوده شد و برنامۀ آموزشی مختص این رشته، در سال ۱۳۹۸ به تصویب شورای گسترش و برنامهریزی وزارت علوم رسید. با این حال علیرغم توفیق فراوان تأسیس این رشته، بهدلیل ظرفیت پایین پذیرش دانشجویان و متمرکز بودن آن در دو شهر کرج و تهران، دانشگاهها در آموزش و تربیت نیروی انسانی مورد نیاز بخش عمومی، چندان موفق نبودهاند. از این رو، پژوهش حاضر با هدف واکاوی نگرشها و تجارب زیستۀ دانشآموختگان رشتۀ حسابداری بخش عمومی، از آموزش حسابداری بخش عمومی در دانشگاههای کشور اجرا شده است. روش: در این پژوهش برای فهم تجارب زیستۀ دانشآموختگان حسابداری بخش عمومی، از رویکرد پدیدارشناسی استفاده شده است. جامعۀ مورد مطالعه، کلیۀ دانشآموختگان حسابداری با گرایش حسابداری بخش عمومی بود که ۵۳ نفر از آنها با استفاده از روش نمونهگیری هدفمند تا نیل به حد اشباع نظری انتخاب شدند. روش اصلی جمعآوری دادهها، مصاحبه غیرساختاریافته با سؤالهای باز بود و این امکان برای شرکتکنندگان فراهم شد تا بهطور کامل، تجربههای خود را در خصوص آموزش حسابداری بخش عمومی تشریح کنند. در پژوهش حاضر، تحلیل دادهها در پنج گام و با بهرهبرداری از روش جیورجی انجام شد. یافتهها: بر اساس دیدگاههای دانشآموختگان، سه مضمون اصلی، شامل موانع و چالشها، منافع و فرصتها و راهکارها و رویههای بهبود آموزش حسابداری بخش عمومی شناسایی شد. همچنین برای هر یک از مضامین اصلی، سه مضمون فرعی مختلف استخراج شد. از نگاه دانشآموختگان، در خصوص موانع اصلی یادگیری آموزش حسابداری بخش عمومی، در مجموع ۳۶ روایت مختلف بیان شد. بیشترین روایتها به عملکرد مراجع متولی، همچون دانشگاهها و سایر مؤسسههای آموزش عالی، حرفۀ حسابداری و همچنین، خود دولت و نهادهای تابعۀ آن مرتبط بود. همچنین ۱۶ روایت در خصوص منافع و مزایای آموزش حسابداری بخش عمومی شناسایی شد که بیشترین روایت، به سودمندی برای جامعه مربوط بود. در نهایت، ۲۲ راهکار و رویه برای ارتقای کیفیت آموزش حسابداری بخش عمومی ارائه شد که مهمترین آنها به مضمون آموزشی و دانشگاهی مرتبط بود. نتیجهگیری: یافتههای پژوهش از این موضوع حکایت میکند که دولت و نهادهای زیرمجموعۀ آن، از جمله وزارت علوم، در رفع موانع و چالشهای آموزش حسابداری بخش عمومی، نقش مهمی دارند و این نقش، از طریق بازنگری در برنامۀ درسی مصوب حسابداری بخش عمومی برجستهتر میشود؛ زیرا با توجه به تمایل مشارکتکنندگان به مسائل کاربردی و همچنین، موضوعات بین رشتهای، لازم است تا وزن این مباحث در محتوای آموزشی دانشگاهها افزایش یابد و اساتید نیز در تدریس خود، اهمیت بیشتری برای این موضوع قائل شوند. این هدف زمانی محقق میشود که با همکاری سه جانبۀ نهادهای فعال در بخش عمومی، حرفۀ حسابداری و دانشگاهها، برای تمام دروس مصوب رشتۀ حسابداری بخش عمومی، محتوای آموزشی کاربردی و بومی شده با شرایط حاکم بر فضای حاکمیتی ایران تهیه شود.
