بررسی تغییرات تنش لرزه‌ای در زاگرس جنوبی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، پژوهشکده زلزله شناسی، پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله، تهران، ایران

2 استادیار پژوهشکده زلزله شناسی، پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله، تهران، ایران

doi
10.30499/ijg.2023.396387.1514
چکیده

کوهزاد زاگرس با راستای شمال باختری- جنوب خاوری که طی همگرایی صفحه عربی و خردقاره ایران در کرتاسه پسین شروع به تشکیل کرده است، نتیجه برخورد قاره- قاره بین خردقاره ایران و صفحه آفریقا- عربی است که همچنان تداوم دارد. این برخورد در زمان میوسن- پلیوسن توسعه یافته است. لرزه­خیزی در منطقه زاگرس جنوبی به منطقه بین دشت ساحلی خلیج فارس و سامانه راندگی زاگرس محدود است. فراوانی زمین­لرزه­ها در زاگرس نشانه تغییر شکل فعال خارج ازتوالی (active out-of-sequence deformation) در این بخش است که در کوهزاد­های برخوردی مشابه نیز آن را می­توان مشاهده کرد. در این مطالعه پارامترهای لرزه­خیزی کمربند زاگرس جنوبی با توجه به رابطه گوتنبرگ- ریشتر ارزیابی و ویژگی آماری زمین‌‌لرزه­ها با درنظر­گرفتن توزیع مکانی و زمانی (یا چگالی توزیع زمان و مکان) آنها بررسی می­شود. به همین منظور داده­های پایه مرتبط با گسلش و لرزه­خیزی شامل بزرگای زمین­لرزه، توزیع رومرکز زمین­لرزه­ها و گسل­ها بررسی شد. مبنای این تحلیل، محاسبه پارامتر لرزه­خیزی (b) است که بر اساس بیشینه احتمال محاسبه شد. در این روش توزیع زمانی و مکانی پارامترها، ویژگی تجمعی داده‌ها (بعد همبستگی) و سطح تنش زمین­ساختی منطقه مرتبط با فرایندهای مختلف لرزه­زمین‌ساختی متفاوت از دیگر روش­ها لحاظ شده است. با درنظر­گرفتن توزیع رومرکز و بزرگای زمین‌لرزه­ها، میزان تغییرات پارامتر لرزه­خیزی مناطق کمربند پهنه گسل­های فلسی، مزوپتامین- خلیج فارس و کمربند پیش‌بوم زاگرس  به‌ترتیب 64/0>b>61/0، 05/1>b>98/0 و 7/1>b>1 برآورد شده است. بر اساس نتایج تغییرات پارامتر لرزه­خیزی، تغییرات اختلاف تنش بیشینه و کمینه (3σ-1σ) در پهنه زاگرس جنوبی در امتداد سه برش عرضی انتخابی محاسبه و مقادیر (MPa 470-230)، (MPa 296-205) و (MPa 550-60) به‌دست­آمد.